De oudste stad van Nederland
-
Een rijke historie
Ulpia Noviomagus Batavorum. Dat is de naam die de Romeinen rond het jaar 100 na Chr. gaven aan de nederzetting aan de Waal. Nijmegen is daarmee de oudste stad van Nederland! Ontdek hier meer over de geschiedenis.
Nijmegen is de oudste stad van Nederland. Al rond het begin van onze jaartelling werd Nijmegen dankzij de gunstige ligging een belangrijke uitvalsbasis voor het Romeinse leger. Rond het jaar 100 na Chr. was er een volledige stad door de Romeinen neergezet met de naam Ulpia Noviomagus Batavorum en ontving Nijmegen van keizer Trajanus het stads- en marktrecht.
Niet alleen de Romeinen hebben een stempel gedrukt op de stad. Zo was Nijmegen de meest noordelijk gelegen verblijfplaats van Keizer Karel de Grote en hierdoor een bloeiende keizerstad. Helaas is Nijmegen tijdens de Tweede Wereldoorlog niet ongeschonden gebleven. Op 22 februari 1944 werd een groot deel van de binnenstad verwoest door een bombardement door geallieerden. Wanneer je op de Grote Markt staat zie je hierdoor een duidelijk verschil in gebouwen wanneer je met je rug naar het waaggebouw toe staat of er vanaf.
Waarom is Nijmegen de oudste stad van Nederland?
Nijmegen is de oudste stad van Nederland omdat de stad al in de Romeinse tijd een belangrijke nederzetting was. Rond het jaar 19 v.Chr. vestigden de Romeinen hier een legerkamp op een strategische plek aan de rivier de Waal. Niet veel later ontstond er een handelsnederzetting die uitgroeide tot een echte stad binnen het Romeinse rijk.
De doorslaggevende reden ligt in het feit dat Nijmegen als een van de eerste plaatsen in het huidige Nederland officiële stadsrechten kreeg van de Romeinen. Keizer Trajanus verleende de nederzetting rond het jaar 100 na Chr. de naam Ulpia Noviomagus Batavorum. Daarmee kreeg Nijmegen een formele stedelijke status, compleet met bestuur, handel en infrastructuur zoals badhuizen en tempels.
Archeologen hebben in Nijmegen enorme hoeveelheden Romeinse resten gevonden: munten, helmen, gebruiksvoorwerpen, funderingen van gebouwen en zelfs delen van wegen. Vooral op en rond de Valkhofheuvel zijn veel sporen ontdekt die laten zien hoe belangrijk de stad toen al was.
Andere Nederlandse steden zijn soms ouder als nederzetting of dorp, maar Nijmegen heeft de oudste aantoonbare aaneengesloten stedelijke geschiedenis van Nederland.
Bezoek de geschiedenis
Het Valkhof is het beroemdste en belangrijkste stuk grond van Nijmegen. De Romeinen stichtten hier het Oppidum Batavorum, dat rond het jaar 70 door de Bataafse opstandeling Julius Civilis in brand werd gestoken. In de laat-Romeinse tijd (3e-4e eeuw) lag hier een militaire versterking. Keizer Karel de Grote bouwde hier aan het eind van de 8e eeuw een paleis, dat uitgroeide tot één van zijn belangrijkste residenties.
Zelfs de Noormannen hadden het Valkhof een winter in hun bezit. Ook latere keizers van het Rooms-Duitse Rijk waren er geregeld te vinden. Keizer Frederik Barbarossa bouwde het in 1155 om tot een burcht. Deze burcht heeft vele eeuwen stand gehouden, maar viel in 1796 ten prooi aan de slopershamer. Gelukkig zijn de Nijmeegse burgers toen in opstand gekomen zodat de Valkhofkapel (ook wel bekend als de Sint-Nicolaaskapel) en de Barbarossa-ruïne bespaard zijn gebleven.
Ontdek de geschiedenis - In 1 dag of een weekend...
-
24u in de oudste stad van Nederland
In een dagje uit in Nijmegen beleef je de Romeinse geschiedenis zelf tijdens een wandeling door het centrum, een bezoek aan Museum het Valkhof, maar ervaar je ook de rijke historie door restaurants, cafés, hotels en zelfs door street-art.
-
48 u in de oudste stad van Nederland
De geschiedenis van Nijmegen gaat ruim 2000 jaar terug. Neem een diepe duik in de geschiedenis van Nijmegen in een weekend Nijmegen. Bezoek het symbool van de stad, De Bastei, historische panden en wandel door de Nijmeegse stuwwal en het Valkhofkwartier.
-
Historische verhalen
De oudste stad van Nederland zit natuurlijk vol met verhalen. Duik in de geschiedenis van de eerste bewoners, de Grieken en Romeinen. Ook heeft Nijmegen veel meegemaakt tijdens de Tweede Wereldoorlog: geweld, verwoesting en verlies. Hoe kwam Nijmegen hier bovenop? En wat is er gebeurd vanaf 1950 tot aan nu? Je lees het allemaal in de historische tijdlijn.
Maak een historische stadswandeling
Ontdek de binnenstad van Nijmegen met een stadswandeling. De route brengt je langs vele locaties en laat je de cultuurhistorie van de stad ontdekken. Luister je liever naar een enthousiaste gids die je verhalen vertelt over Nijmegen die de meeste Nijmegenaren niet eens kennen. Reserveer dan een begeleide stadswandeling!
Historisch eten en drinken
Proef je liever het oude Nijmegen? Het proeflokaal van bierproeven.nu in de kelder van de Stevenskerk. Loop je richting de kade, dan kom je langs restaurant en brouwerscafé De Hemel, gevestigd in de commanderie van St. Jan, een middeleeuws kloosterpand.
Naast de ondergrondse biertjes, zijn er nog meer historische plekken waar je heerlijk kunt eten en drinken. De meest bekende is misschien De Waagh. De Waagh is in 1612 gebouwd en is van oorsprong een waaggebouw waar kooplui verplicht hun handelswaar moesten laten wegen.
Naast De Waagh vind je het oudste café van Nijmegen: In de Blaauwe Hand. Dit café kent sinds 1542 een traditie van gastvrijheid in een historische ambiance.
Andere eetgelegenheden in historische gebouwen zijn 't Zotte Lemke, waarvan sommige delen van het pand terug te leiden zijn de middeleeuwen, en In De Kazerne, gevestigd in een gebouw met een rijke geschiedenis die teruggaat tot de 19e eeuw.
Historische locaties - in Nijmegen
-
Street art: lijnenspel
Street art: lijnenspel
Achter het trapje, zie je links kleurige lijnen, al langer geleden ingezet tegen bekladding.
-
Street art: de Twotters
Street art: de Twotters
Langs de The Walk of the Town (Twot, de route met de groene pijltjes in het wegdek) zijn 21 kleine scènes van deze familie verstopt op onverwachte...
-
Wederopbouwarchitectuur: H&M pand
Wederopbouwarchitectuur: H&M pand
Vroeger was dit het modehuis Peek & Cloppenburg. Op de begane grond was een open galerij. De pilaren van die galerij zijn nog zichtbaar. Je kon daa...
-
Lakenhal
Lakenhal
In de 14e eeuw was de lakenhandel in Nijmegen in bloei. Laken is een dun textiel met glanzend oppervlak, gemaakt van wol. De handel vond plaats in...
-
Stevenskerk
Stevenskerk
De laatgotische Stevenskerk vind je in het hart van Nijmegen, de oudste stad van Nederland. Stap de kerk binnen en je bent direct onder de indruk.
-
Wederopbouwarchitectuur: V&D / Mango pand
Wederopbouwarchitectuur: V&D / Mango pand
De V&D (het pand links naast de HEMA, tot aan de hoek) moest het grootste en meest beeldbepalende gebouw van de herbouwde binnenstad worden. Aan de...
-
Street art: Centrum van Europa
Street art: Centrum van Europa
Op de muurschildering rechts zie je de ondertekening van het vredesakkoord in 1678. Aan de overzijde zie je een spektakel in de stad ter ere van de...
-
Street art: Valkhof in vuur en vlam
Street art: Valkhof in vuur en vlam
De speelkaart toont twee belangrijke heersers voor Nijmegen in de Middeleeuwen. Bovenin keizer Karel de Grote en onderin de Duitse keizer Frederik...
-
Street art: zo vast, als de bank
Street art: zo vast, als de bank
De titel verwijst naar het statige gebouw ernaast waar al sinds 1920 e en bank in zit. Een stukje naar achter in deze hof, op de vensters in de eer...
-
Street art: wie bouwt er nooit eens luchtkastelen
Street art: wie bouwt er nooit eens luchtkastelen
Links om de hoek in de steeg zie je een muurschildering die oorspronkelijk over twee gevelwanden liep vol groene blaadjes en lucht. De tekst linksb...
-
Besiendershuis
Besiendershuis
Het Besiendershuis aan de Waalkade is gebouwd in 1525. Het pand in Nederrijnse gotiek stijl werd bewoond door welvarende patriciërs.
-
Wederopbouwarchitectuur: vier panden
Wederopbouwarchitectuur: vier panden
Deze vier panden komen uit 1951. De panden hebben een trechtergevel en een klokgevel, gevels die typerend zijn voor oude Nederlandse steden. Deze o...
-
Street art: waar is Wally?
Street art: waar is Wally?
Vanaf 2012 kon je in het centrum 25 genummerde Wally’s vinden, geïnspireerd door het zoekboek Waar is Wally. Ze werden in 2 nachten door 2 vrienden...
-
Street art: Bloemerbar
Street art: Bloemerbar
De Bloemerbar heeft het idee om deze muur om de zoveel tijd opnieuw te laten beschilderen door een kunstenaar. Spongebob is overgeschilderd met een...
-
Street art: Hert
Street art: Hert
Dit hert verwijst naar de Hertsteegpoort die ooit toegang verleende tot de Valkhofburcht. De kleurige structuren zijn moderne weergaven van in de s...
-
Infocentrum WO2 Nijmegen
Infocentrum WO2 Nijmegen
Het Infocentrum WO2 Nijmegen is een historisch, toeristisch en educatief informatiepunt.
-
Het Landhoofd
Het Landhoofd
Aan de oever van de Waal, flankeren twee torens de plaats waar de spoorbrug aan land komt. Dit karakteristieke gebouw overziet al het water-, spoor...
-
Street art: Bejaarden tegen racisme
Street art: Bejaarden tegen racisme
Als je goed kijkt zie je in de schildering de tekst “bejaarden tegen racisme”, uitgehakt in de muur. Voorheen stond deze zin hier als tag (zie foto).
-
Street art: 100 jaar universiteit
Street art: 100 jaar universiteit
Op de plek waar vanaf 1923 de universiteitsbibliotheek was gehuisvest zie je een schildering bij het honderdjarig bestaan van de Radboud Universite...
-
Wederopbouwarchitectuur: VOSS / Bakker Bart
Wederopbouwarchitectuur: VOSS / Bakker Bart
Vroeger was dit Modehuis Voss. Dit forse gebouw diende als afsluiting van de Broerstraat. De architect kreeg toestemming om af te wijken van de gev...
-
Latijnse School
Latijnse School
De Latijnse School heeft een rijke geschiedenis en is al bijna een halve eeuw onderdeel van het Nijmeegse straatbeeld. In 2023 heeft de gemeente de...
-
Valkhofpark
Valkhofpark
Het Valkhofpark is een park in Nijmegen aan de rand van het centrum op een kleine heuvel met uitzicht over de Waal.
-
Street art: de gaper
Street art: de gaper
De lijnen en de lichtinval benadrukken de functie van de tunnel. Na klachten van de omgeving dat deze tunnel onverzorgd en vies was heeft de gemeen...
-
Waalbrug
Waalbrug
De Waalbrug stamt uit 1936. Enkele jaren na de opening werd de brug vanwege de oorlogsdreiging opgeblazen. In de oorlog werd hij opnieuw opgebouwd.
-
Street art: Walk of the Town
Street art: Walk of the Town
In de binnenstad zie je diverse stroomkastjes in deze stijl, beschilderd. Ze vormen een herkenningspunt langs de Walk of the Town, die je volgt via...
-
Street art: de fles
Street art: de fles
De 3 onderdoorgangen in deze hoek zijn in opdracht van ondernemers bewerkt om graffiti te voorkomen. Ze hebben allemaal elementen van Nijmegen en d...
-
Street art: Het Borbardement
Street art: Het Borbardement
Op 22 februari 1944 werd een groot deel van de historische binnenstad in puin gelegd door Amerikaanse bommen. Bijna 800 mensen kwamen om het leven....
Ontdek meer van Nijmegen - Bezienswaardigheden en het Rijk van Nijmegen
-
Old City, Young Vibe
De oudste stad van Nederland bruist van de energie! Oftewel: Old City, Young Vibe. Of het nu gaat om een avondje stappen, culinair eten, shoppen of natuur, Nijmegen heeft het allemaal. Op loopafstand. Vanuit het hartje van de stad sta je binnen 15 minuten tussen de Konikpaarden op de Waalstranden.
-
Bezienswaardigheden
Nijmegen kent vele mooie bezienswaardigheden, die je het verhaal van de oudste stad van Nederland vertellen. Wandel door het Kronenburgpark, de oudste straat van Nederland of langs de pas vernieuwde Waalkade.
-
Rijk van Nijmegen
In het Rijk van Nijmegen ervaar je de rijkdom van een levendige historie, omgeven door glooiende natuur. Zo geeft een wandeling langs de wijngaarden en over de heuvels bij Groesbeek je instant ontspanning.