Theatermaker Daniël over ZAZOU: een punkverhaal over verzet, idealen en jong zijn in turbulente tijden
Op maandag 4 mei gaat in Brebl de voorstelling ZAZOU in première: een brutale, energieke en muzikale theaterervaring waarin verleden en heden elkaar raken. In samenwerking met Club Duif en de internationale (punk)jazzformatie NAUSYQA brengt Meneer Otis een verhaal over radicale jongeren, activisme en de kracht van kunst als vorm van verzet. IntoNijmegen spreekt oprichter, artistiek leider en theatermaker Daniël van Duijvenbooden van Club Duif.
Centraal staan de zogenoemde zazous: een Franse jongerensubcultuur tijdens de Tweede Wereldoorlog die zich fel verzette tegen conservatisme en het nazisme. Ze droegen extravagante kleding geïnspireerd op de Amerikaanse en Britse jazzscene, luisterden openlijk naar verboden swingjazz en dansten provocatief in grote groepen voor overheidsgebouwen, soms letterlijk onder wapperende nazivlaggen.
Deze jonge rebellen waren hun tijd ver vooruit. Hun uitgesproken stijl, hun afkeer van autoriteit en hun drang om zich zichtbaar en hoorbaar te verzetten, maakten hen voorlopers van latere subculturen zoals de punks uit de jaren tachtig en zelfs van de activistische jongeren van nu.
![]()
Toen en nu
Theatermaker Daniël van Duijvenbooden van Club Duif ziet opvallend veel overeenkomsten tussen toen en nu. “Ik zie verrassend veel raakvlakken met nu. De tijd van de Zazou’s -een rebelse jongerenbeweging in Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog- is gelukkig anders dan deze tijd, maar toont wel angstaanjagende parallellen. Het politieke klimaat, de polarisatie, de angst voor een wereldoorlog, de opeenstapeling van crises en voor de jonge generaties weinig toekomstperspectief.”
Volgens Daniël worden de zazous niet voor niets “de punkers van de Tweede Wereldoorlog” genoemd. “Ook de huidige generatie jongeren is opvallend activistisch en gaat de straat op. Grappig genoeg is ook van veel de uitgesproken mode van de Zazou’s, kenmerkend voor deze beweging, ook weer in de mode en populair onder jongeren, juist vanuit de drive om er uitgesproken bij te lopen en je te onderscheiden.”
Hij ziet ook duidelijke overeenkomsten in hoe oudere generaties naar jonge rebellen kijken. “Ze zouden verwend zijn, niet willen werken, egoïstisch en lichtgeraakt zijn en niks gewend, naïef en te uitgesproken. Dat zijn dingen die Gen Z ook geregeld over zich heen krijgt. En de punkers uit de jaren tachtig trouwens ook. Misschien wel elke generatie.”
Muziek als verhaal
Voor Daniël draait ZAZOU uiteindelijk om een tijdloos uitgangspunt: opstaan tegen systemen die verstikken. “Dat je je niet laat onderdrukken, dat je je durft uit te spreken, dat je iets durft te doen, strijdt voor je idealen en je jeugdjaren noch je toekomst laat afnemen door alles dat voortkomt uit de vastgeroeste rotte systemen van de maatschappij.”
Muziek speelt daarin een hoofdrol. Net als toen gebruiken de zazous stijl, geluid en performance als daad van verzet. In de voorstelling wordt dat versterkt door NAUSYQA, een internationaal kwintet dat postrock, jazz, drum-’n-bass en improvisatie samenbrengt tot een gelaagde en energieke livesound.
Deze samenwerking met muziek is essentieel voor de kracht van de voorstelling. “Het is een geweldige band met heerlijke muziek. Hun meest recente album heet PUNQ, maar het is geen punk, wel toepasselijk voor deze voorstelling, zeker omdat ze jazz -de punk van de vorige eeuw en de muziek van de Zazou’s- met allerlei stijlen tot een unieke sound die perfect past bij de vertelling. We brengen dit verhaal echt samen tot leven.”
4 mei
Dat ZAZOU juist op 4 mei tijdens Theater na de Dam in première gaat, is volgens hem geen toeval. De voorstelling sluit aan bij de traditie van herdenken én het gesprek aangaan over wat oorlog en verzet vandaag betekenen.
“Het is een verhaal van toen waarvan de echo doorklinkt tot op de dag van vandaag. Bij Theater na de Dam reflecteren theatermakers op de oorlog en plaatsen het in hedendaags perspectief, dat proberen wij met ZAZOU ook te doen. Na de 2 minuten stilte die ik belangrijk vind, brengen wij op gepaste wijze een hommage aan de rebelse herrieschoppers van de tweede wereldoorlog; met veel muziek en vieren we het anarchisme van toen tot nu.”
Storytelling en concert
De voorstelling is geen klassieke historische reconstructie, maar een directe, muzikale ervaring waarin storytelling en concert samenkomen. “Storytelling meets hedendaags jazzconcert, persoonlijk en direct, in contact met het publiek in het hier en nu, over nu en toen, want tegelijkertijd nemen we je mee terug in de tijd en waan je je in het Parijs van de jaren veertig als volwaardig lid van de Zazou beweging.”
En wat het publiek mee naar huis neemt? “Je gaat naar huis met een bijzonder verhaal rijker, de nodige stof tot nadenken en wil de muziek van NAUSYQA blijven luisteren.”
Na de première in Nijmegen reist ZAZOU verder langs meerdere steden: op 9 mei in Amsterdam (De Richel), 10 mei in Utrecht (Theater Kikker), 15 mei in Den Haag (Het Nationale Theater / Zaal 3) en 22 mei tijdens Jazz in Duketown in Den Bosch. Tickets koop je hier.
Fotograaf: Edwin Smits