Het muZIEum heropent: “Zien is meer dan kijken.”
Het muZIEum, gelegen in hartje centrum Nijmegen, heeft opnieuw de deuren geopend. “We hebben een grote herinrichting gehad en we hebben ons gebouw zo ontworpen dat – ongeacht hoe je hierbinnen komt, of je nou ziet, niet ziet of slecht ziet – het voor iedereen een gelijke beleving is”, zegt Heleen Vermeulen, directeur van muZIEum, die meer vertelt over het nieuwe concept.
Iedereen is welkom
“Wij zijn een ervaringsmuseum over zien én niet zien”, vertelt Heleen over wat er allemaal te zien, maar vooral ook te beleven is in muZIEum. “Dat betekent dat wij een interactief museum zijn waar je ervaart hoe het is om weinig tot niets te zien. Zo kun je een Expeditie in het donker doen waar je, onder begeleiding van een gids die zelf niet ziet, in zijn of haar schoenen stapt. Hier draaien wij de rollen om: de blinde leidt de ziende. Dat doen we ook met expedities in de stad: Expeditie ribbelroute. Daar kijk je door AR-brillen heen en ervaar je hoe het is om slechtziend te zijn. Ook altijd onder begeleiding van een slechtziende gids. Ook hebben we een tentoonstelling die we net geopend hebben: Unseen.”
![]()
Mensen die soms over het hoofd gezien worden, staan in dit museum juist centraal. “De blinde en slechtziende medewerkers zijn het hart van ons museum. Zonder hen is er geen museum, dat is heel helder. Wij maken de radicale keuze voor toegankelijke ontwerpen. Dat is iets wat we meteen doen. Vanaf het begin is iedereen betrokken, dat was ook bij de herinrichting. Dat is voor ons een gegeven – niet een keuze die we achteraf hebben gemaakt. Inclusie zit verweven in ons DNA.”
Zicht is niet nodig
“Bij ons is het zo ingericht dat alles meteen toegankelijk is, voor iedereen”, zegt Heleen. “In het gebouw en in het ontwerp zitten een paar dingen verwerkt die misschien voor het ziende oog helemaal niet opvallen, maar er wél zijn. Zo kom je bij ons binnen en heb je al meteen een handreling die zich door het hele gebouw heen beweegt. Hiervoor volgen we alle richtlijnen die er zijn, maar we testen ook met elkaar. Hoe werkt deze kleurstelling? Hoe voelt deze handreling? We bekijken dat van tevoren heel goed.”
Het ongeziene in beeld
“We zijn geopend met een fototentoonstelling. Dat is voor een museum dat gaat over niet zien juist best uniek. Daarom hebben wij de tentoonstelling multi-sensorisch gemaakt: je kunt de route volgen, er is overal braille en overal is audio die alles beschrijft. Het is Unseen: de tentoonstelling die je niet hoeft te zien. Het is iets dat je bovenal beleeft.”
“We hebben deze tentoonstelling met Canon ontwikkeld”, vertelt Heleen verder, “dat is natuurlijk heel uniek. Canon is een bedrijf dat gaat over zien, over fotografie, over prints. Bij ons is de corebusiness juist níet zien. Het is dan heel bijzonder dat je samen zoiets kunt creëren. Met Canon hebben we een print doorontwikkeld, waar je met reliëf de foto kunt voelen. Zo werken we domeinoverstijgend. Dat maakt het een prachtig project: dat gaat verder dan de kunst alleen.”
Gezien worden
“De opening was prachtig”, vertelt Heleen trots. “Het bezoek van prinses Margriet, in aanwezigheid van burgemeester Bruls en commissaris van de Koning Wigboldus, was voor ons een erkenning van de keuzes die we hebben gemaakt op het gebied van inclusie en toegankelijkheid. We maken wel radicale beslissingen daarin. Dat is dan ook prachtig als dat onderstreept wordt door zo’n bezoek.”
“Wij delen verhalen van kracht, verhalen van mogelijkheden. Het draait om de verhalen van de gidsen die je rondleiden, die je letterlijk door hun ogen laten kijken. Het muZIEum opent je de ogen, laat je beseffen hoe visueel onze wereld is en hoe je daar – mét de juiste tools – ook als blinde of slechtziende heel goed in kunt bewegen. We hopen mensen wat aan te zetten, in begrip, in bewustwording. Of het nu een werkgever is die hier wegloopt die denkt: ‘zo kan ik dat ook doen', of iemand die zich bedenkt om niet de fiets op de geleidelijn te parkeren. Er zijn veel kleine dingen die laten zien dat als we allemaal samenwerken, er heel veel wél kan. Dan kan er een hele groep wéér, nee, een hele groep gewóón meedoen. “Door écht te kijken”, sluit Heleen af, “ervaar je dat je niet per se hoeft te zien. Zien is meer dan kijken.”
Meer weten? Of wil je je eigen bezoek plannen? Klik hier voor meer informatie.
Fotograaf: Joep Hetem