“De dood of de gladiolen!”
(Bijna) ieder jaar wordt in de derde week van juli de Nijmeegse St. Anna omgedoopt tot de Via Gladiola. Dan lopen de deelnemers van de Nijmeegse Vierdaagse hun laatste loodjes over deze ‘via’ naar de finish. Maar waarom eigenlijk deze naam: ‘Via Gladiola’? Daan de Bruin legt het je uit.
Al wandelend over de Via Gladiola worden de deelnemers aangemoedigd door een publiek in jubelstemming. Het is traditie dat het publiek tijdens deze laatste loodjes gladiolen uitdeelt aan de langslopende deelnemers. Ik spreek uit ervaring als ik zeg dat het een geweldig gevoel is om hier aan deel te nemen en na vier zware dagen zo richting de finish te lopen. Zijn de bloemen de reden dat de St. Anna dan veranderd in de Via Gladiola? Of zit er iets meer achter?
De dood of de gladiolen
Ook ik kreeg gladiolen van vrienden die langs de kant stonden, maar ook van compleet vreemden. Waarom precies deze bloem, vroeg ik me af. De organisatie van De Nijmeegse Vierdaagse heeft hier een theorie over: wanneer in de tijd van de oude Romeinen twee gladiatoren elkaar in een arena te lijf gingen met hun zwaarden, zou het publiek vaak "De dood of de gladiolen!" uitgeroepen hebben. Deze gevechten duurden tot de dood erop volgde en de overlever schijnt aan het einde ook bedolven te worden onder gladiolen.
Historisch gezien is het moeilijk te bewijzen wat het publiek wel en niet riep tijdens zo’n gladiatorengevecht en wat precies de gebruiken waren. Het is wél zo dat de gladiool ook wel de ‘zwaardlelie’ genoemd wordt. Volgens de Dikke van Dale komt de benaming ‘gladiool’ van het Latijnse verkleinwoord voor zwaard: gladiolus, vanwege de zwaardvormige bladeren. Het woord ‘gladiator’ komt volgens de Dikke van Dale van het Latijnse woord voor zwaard: gladius. Het lijkt dus niet helemaal toeval dat die twee aan elkaar gelinkt zijn.
Bewonderenswaardige prestatie
Wat wel zeker is, is dat duizenden jaren later de gladiool een symbool van de Nijmeegse Vierdaagse geworden is. Waarschijnlijk omdat de wandelaars die hem uitlopen ook een bewonderenswaardige prestatie leveren, net als de gladiatoren in de Romeinse tijd. De leus ‘de dood of de gladiolen’ heeft hiermee voor Nijmegenaren en wandelaars van de Nijmeegse Vierdaagse een beetje extra betekenis gekregen. Daarnaast komt het natuurlijk goed uit dat het imago van Nijmegen als oud(st)e stad door deze vergelijking bevestigd wordt.
Dit vind je misschien ook leuk
-
NPO Start neemt je mee op ontdekkingstocht door Gelderland: Leer Nijmegen opnieuw kennen met NPO Start Podwalks
Verhalen beleef je pas echt op de plek waar ze afspelen. In de nieuwe gratis NPO Start Podwalk-app vind je gps-gestuurde audiowandelingen door heel Nederland, waarmee je al wandelend de verhalen achter bijzondere locaties in Nederland ontdekt.
-
Eerste Internationale LRE Youth Forum in Nijmegen: Jongeren uit heel Europa welkom te reflecteren op de toekomst van herdenking
Jongeren tussen 18 en 25 jaar uit Nederland en heel Europa worden uitgenodigd om deel te nemen aan de eerste editie van het LRE Youth Forum. Dit internationale forum biedt jonge deelnemers perspectieven op de Tweede Wereldoorlog uit te wisselen.
-
Reeksen en Romeinse Rijkdommen: de archeologische collectie van Museum Kam
Wie in Nijmegen-Oost bekend is, heeft het prachtige gebouw van Museum Kam misschien wel eens gezien. Benieuwd naar wat er achter die muren schuilt? Barbara Kruijsen, hoofd Collectie & onderzoek bij het Valkhof Museum, vertelt er meer over.
-
LRE Youth Forum nodigt jonge Europeanen uit in Nijmegen om na te denken over de toekomst van herdenking
Op 2 en 3 maart 2026 vindt in Nijmegen de eerste editie van het LRE Jeugdforum plaats. Jongeren (18-25 jaar) uit heel Europa komen hier samen om kritisch te reflecteren op de toekomst van herdenken.
-
Opening van de tentoonstelling Ver & Nabij
‘Ver & Nabij’ in de Stevenskerk vormt de finale van het Gebroeders Van Lymborch-jaar. De expositie verbindt hun wereldberoemde werk met dat van hedendaagse kunstenaars en geeft een spannende nieuwe dimensie aan dit iconische Nijmeegse erfgoed.
-
Reprise voorstelling "professor Bombastix en het tovenaarsgeheim" op kasteel Hernen
Zondag 1 februari komt de voorstelling "Professor Bombastix en het Tovenaarsgeheim", na groot succes, nog een keer naar kasteel Hernen.
-
Wederom avond van hoop en leven in stadscentrum van Nijmegen met veel zang en licht
Ook dit jaar wordt er op de vooravond (21 februari 2026) van de herdenking van het afschuwelijke bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944 met zang en licht stil gestaan bij de dromen van de slachtoffers van toen. Dit is het programma van de avond.
-
Programma 2026 rondom herdenking bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944
Nijmegen herdenkt in februari de slachtoffers van het bombardement van 22 februari 1944. Met een programma vol reflectie en ontmoeting, van oecumenische diensten en stille tochten tot een expositie in het Regionaal Archief, houden we de herinnering levend
-
Record bezoekersaantallen voor Museum De Bastei
Museum De Bastei in Nijmegen heeft in 2025 een recordjaar beleefd. Met 63.252 bezoekers trok het museum ruim 10.000 bezoekers meer dan het jaar ervoor. Het succes laat zien dat de belangstelling voor de geschiedenis van Nijmegen onverminderd groot is.
-
Ver & Nabij - gebroeders Van Lymborch x hedendaagse kunstenaars opent op 18 januari
Op zondag 18 januari opent de tentoonstelling Ver & Nabij – gebroeders Van Lymborch x hedendaagse kunstenaars voor het publiek. In de Stevenskerk worden thema's en details uit het werk van de broers verbonden aan werk van dertig kunstenaars van nu.
-
Professor Bombastix en het tovenaarsgeheim voor het eerst naar kasteel Hernen
Professor Bombastix komt dit jaar voor het eerst naar kasteel Hernen met zijn interactieve voorstelling "Het Tovenaarsgeheim". Deze zal op 18 januari en 1 februari te bezoeken zijn.
-
12x waarom je Nijmegen moet bezoeken
De oudste stad van Nederland bruist van de energie! Oftewel: Old City, Young Vibe. Of het nu gaat om een avondje borrelen, cultuur snuiven, shoppen in de oudste winkelstraat of natuur. Nijmegen heeft het allemaal!
-
9x bijzondere historische plekken in Nijmegen
De oudste stad van Nederland zit natuurlijk vol met verhalen. We hebben de meest bijzondere, historische plekken in Nijmegen voor je op een rijtje gezet. Ook op deze plekken ervaar je de geschiedenis nog altijd!
-
Het Besiendershuis viert 500+1 jaar: een historisch huis met een dynamische toekomst
Dit jaar viert het Besiendershuis zijn 501-jarig bestaan. Door de eeuwen heen heeft dit historische pand aan de Waalkade vele functies gehad en is het na de oorlog een plek van culturele ontmoeting en vernieuwing cultuur geworden.
-
Al ruim 3.300 bezoekers voor Nijmegen, in de tijd verdwaald: film in kerstvakantie nog te zien
Na het succes van Nijmegen, zo mooi als het was is Moerbeek terug met een nieuwe cinematografische ode aan de stad. In Nijmegen, in de tijd verdwaald staat het verleden centraal: van de Valkhofburcht en de veerpont tot de Nijmeegse gassen. Te zien in LUX.
-
Het verhaal van de Peemankeetjes
Het begon allemaal met de kiosk in het Hunnerpark. Die is al een tijd dicht en lijkt niemand meer toe te behoren. We vroegen ons af wat er met de kiosk was gebeurd — en stuitten onverwacht op een ander stukje Nijmeegse geschiedenis.
-
Beleef de ijstijd tijdens de kerstvakantie in Museum De Bastei
Droom eens groter dan een witte kerst: denk enorme bergen landijs waar giganten als de mammoet en het reuzenhert leefden. Bij Museum De Bastei kruip je deze kerstvakantie in de rol van paleontoloog en maak je deze reuzen (in het klein) na.
-
Vierdaagsefeesten 2025 boekt duurzaam resultaat: volledige klimaatmeting foodstands, 76% bekers en 92% servies retour én sterke bezoekerswaardering
De Vierdaagsefeesten kijkt terug op een editie die door bezoekers werd beoordeeld met een 8,3, en waarin stevige stappen zijn gezet in duurzaamheid.
-
Warm Winters Hernen: Ontdek kasteel Hernen tijdens de donkere dagen
Rond Kerst en Oud en Nieuw is Warm Winters Hernen te bezoeken. Kinderen en hun (groot)ouders worden getrakteerd op een bijzondere winterse sfeer in Kasteel Hernen, aangevuld met spellen en knutselen.
-
Steengoed: stenen- en fossielendag in Museum De Bastei
Heb jij een bijzondere steen of mineraal gevonden en wil je er meer over weten? Ben je nieuwsgierig welk fossiel je hebt opgegraven? Neem ze mee naar de stenen- en fossielendag in Museum De Bastei op zondag 30 november.