“De dood of de gladiolen!”
(Bijna) ieder jaar wordt in de derde week van juli de Nijmeegse St. Anna omgedoopt tot de Via Gladiola. Dan lopen de deelnemers van de Nijmeegse Vierdaagse hun laatste loodjes over deze ‘via’ naar de finish. Maar waarom eigenlijk deze naam: ‘Via Gladiola’? Daan de Bruin legt het je uit.
Al wandelend over de Via Gladiola worden de deelnemers aangemoedigd door een publiek in jubelstemming. Het is traditie dat het publiek tijdens deze laatste loodjes gladiolen uitdeelt aan de langslopende deelnemers. Ik spreek uit ervaring als ik zeg dat het een geweldig gevoel is om hier aan deel te nemen en na vier zware dagen zo richting de finish te lopen. Zijn de bloemen de reden dat de St. Anna dan veranderd in de Via Gladiola? Of zit er iets meer achter?
De dood of de gladiolen
Ook ik kreeg gladiolen van vrienden die langs de kant stonden, maar ook van compleet vreemden. Waarom precies deze bloem, vroeg ik me af. De organisatie van De Nijmeegse Vierdaagse heeft hier een theorie over: wanneer in de tijd van de oude Romeinen twee gladiatoren elkaar in een arena te lijf gingen met hun zwaarden, zou het publiek vaak "De dood of de gladiolen!" uitgeroepen hebben. Deze gevechten duurden tot de dood erop volgde en de overlever schijnt aan het einde ook bedolven te worden onder gladiolen.
Historisch gezien is het moeilijk te bewijzen wat het publiek wel en niet riep tijdens zo’n gladiatorengevecht en wat precies de gebruiken waren. Het is wél zo dat de gladiool ook wel de ‘zwaardlelie’ genoemd wordt. Volgens de Dikke van Dale komt de benaming ‘gladiool’ van het Latijnse verkleinwoord voor zwaard: gladiolus, vanwege de zwaardvormige bladeren. Het woord ‘gladiator’ komt volgens de Dikke van Dale van het Latijnse woord voor zwaard: gladius. Het lijkt dus niet helemaal toeval dat die twee aan elkaar gelinkt zijn.
Bewonderenswaardige prestatie
Wat wel zeker is, is dat duizenden jaren later de gladiool een symbool van de Nijmeegse Vierdaagse geworden is. Waarschijnlijk omdat de wandelaars die hem uitlopen ook een bewonderenswaardige prestatie leveren, net als de gladiatoren in de Romeinse tijd. De leus ‘de dood of de gladiolen’ heeft hiermee voor Nijmegenaren en wandelaars van de Nijmeegse Vierdaagse een beetje extra betekenis gekregen. Daarnaast komt het natuurlijk goed uit dat het imago van Nijmegen als oud(st)e stad door deze vergelijking bevestigd wordt.
Dit vind je misschien ook leuk
-
Het Vierdaagsefeesten polsbandje zit weer vol verrassingen
Het officiële Vierdaagsefeesten polsbandje is vanaf vandaag weer verkrijgbaar. Het populaire polsbandje biedt bezoekers niet alleen zeven dagen lang onbeperkt toegang tot de 1.750 toiletten in de Nijmeegse binnenstad.
-
Een zelfvoorzienend dorp voor weeskinderen: Op bezoek bij Museum Kinderdorp Neerbosch in de Verhaal van Gelderland Podcast
In Kinderdorp Neerbosch leefden, werkten en woonden tot het jaar 2000 ongeveer twintigduizend weeskinderen. Voor de nieuwe aflevering van de Verhaal van Gelderland Podcast gaan komen we meer te weten over het leven op deze bijzondere plek.
-
Internationale Peacewalk komt aan in Nijmegen: 250 wandelaars verenigd voor vrede op laatste Nederlandse etappe
Op zaterdag 2 mei kwamen zo’n 250 wandelaars aan in Nijmegen op de laatste Nederlandse etappe van de internationale Peacewalk. Deze tocht is een gezamenlijke pelgrimstocht die dwars door Europa het langste vredespad ter wereld volgt.
-
Vierdaagsefeesten zoekt honderden herinneringen voor grootste fotocollage van Nederland in Mariënburgkapel
De Vierdaagsefeesten viert dit jaar de 55e editie. Om dit jubileumjaar extra bijzonder te maken, transformeert de Mariënburgkapel tot één grote Vierdaagsefeesten tentoonstelling. De organisatie roept alle bezoekers op om hun herinneringen te delen.
-
Open Joodse Huizen: Huizen van Verzet 3 mei 2026 in Nijmeg:
Op zondag 3 mei 2026 herdenkt Open Joodse Huizen Nijmegen de vervolging van de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog in woonkamers en in de aula van de Joodse begraafplaats tijdens een jaarlijks programma van herdenkingsbijeenkomsten.
-
De Peacewalk komt naar Nijmegen
De Peacewalk is niet zomaar een pelgrimstocht, het is een internationale en gezamenlijke wandeling op weg naar vrede. Het pad doorkruist 19 landen en kent diverse startpunten en -tijden, maar zover hoef je niet te lopen.
-
Publiekshistoricus Koen Terheijden host podcast “Noviomagus naar Nimma”: “Ik hoop dat mensen gaan inzien dat geschiedenis voor iedereen leuk kan zijn”
De geschiedenis van Nijmegen blijft fascineren. Zo verschenen er eerder al podcasts over Het Bombardement en De Piersonrellen, maar nu is er Noviomagus naar Nimma: een podcast die kiest voor een bredere invalshoek. Host Koen Terheijden vertelt erover.
-
Vierdaagsefeesten maakt eerste namen voor 2026 bekend
Terwijl het nog even wachten is tot de derde week van juli, licht de organisatie van de Vierdaagsefeesten nu alvast een tipje van de sluier op. De eerste namen voor de Vierdaagsefeesten 2026 zijn bekend!
-
Oproep aan muzikale iconen: Wie speelde tussen 1970 en 2016 de Vierdaagsefeesten plat?
Voor de 55e editie van de Vierdaagsefeesten zoekt de organisatie samen met Talent Tour artiesten en bands die tussen 1970 en 2016 optraden op het festival. Zij worden uitgenodigd voor een eenmalige gezamenlijke opening op 18 juli 2026 om 16.00 uur.
-
Pech in Oorlogstijd: Een spannende reis door verborgen geschiedenis
Op 19 en 25 april en 6 juni 2026 rijdt de Zonnetrein van Nyma Tours door Nijmegen-West. Met drie gidsen ontdek je aangrijpende verhalen over plekken waar mensen in de Tweede Wereldoorlog het noodlot niet konden ontlopen.
-
Terugblik op het Gebroeders Van Lymborchjaar
“We hebben niet de originelen maar we hebben wel het originele verhaal”. Afgelopen vrijdag 3 april 2026 werd het Gebroeders Van Lymborch Jaar officieel afgesloten met een drukbezochte bijeenkomst in de Stevenskerk.
-
Vrijwilliger worden in het Nationaal Fietsmuseum Velorama in Nijmegen?
In het Nationaal Fietsmuseum Velorama is er een permanente presentatie van de grootste en belangrijkste fietscollectie ter wereld. Met een de groei van het aantal bezoekers heeft Velorama dringend behoefte aan uitbreiding van het team van vrijwilligers.
-
Dit zijn de eerste artiesten voor Valkhof Festival 2026
Op 18 t/m 24 juli 2026 vindt Valkhof Festival weer plaats in het Nijmeegse Valkhofpark. Op het gratis ontdekkingsfestival tijdens de Nijmeegse Vierdaagse wordt je uitgenodigd om nieuwe, avontuurlijke talenten uit binnen- en buitenland te ontdekken.
-
De top 3 van de Gelderse Roos Prijs 2026 is bekend Inspirerende erfgoedprojecten maken verborgen verhalen zichtbaar
Diverse Gelderse erfgoedprojecten maken verborgen geschiedenisverhalen zichtbaar. En van elkaars successen kun je leren. Daarom biedt de Gelderse Roos Prijs van Erfgoed Gelderland een podium voor zulke inspirerende erfgoedprojecten. De top 3 is nu bekend.
-
Erfgoeddag Canisiushof: van internaat tot erfgoed hotspot
Op zondag 29 maart opent Museum De Bastei de deuren van het Canisiushof, het voormalige internaat van het Canisius College, voor een eerste Erfgoeddag. Bezoekers krijgen die dag de unieke kans om bijzondere Nijmeegse erfgoedverhalen te ontdekken.
-
Valkhof Museum vanaf 6 juni open: nieuwe kijk op kunst en geschiedenis
Op zaterdag 6 juni 2026 opent Valkhof Museum opnieuw zijn deuren voor het publiek. Na een grootschalige renovatie en verduurzaming keert het museum terug als een plek waar geschiedenis en kunst elkaar ontmoeten.
-
Ontdek Nijmeegs heden en verleden in de 10delige podcast: Noviomagus naar Nimma
Vraag jij je ook af waar de bijnaam Havana aan de Waal vandaan komt, waarom we in Nijmegen carnaval vieren of wanneer de oude stadsmuren zijn verdwenen? Luister dan naar Noviomagus naar Nimma en duik met ons in nieuwe verhalen over de oudste stad.
-
Publieksprogramma Ver & Nabij
Bij de tentoonstelling Ver & Nabij – gebroeders Van Lymborch X hedendaagse kunstenaars is een speciaal publieksprogramma ontwikkeld waarbij je van harte welkom bent!
-
NPO Start neemt je mee op ontdekkingstocht door Gelderland: Leer Nijmegen opnieuw kennen met NPO Start Podwalks
Verhalen beleef je pas echt op de plek waar ze afspelen. In de nieuwe gratis NPO Start Podwalk-app vind je gps-gestuurde audiowandelingen door heel Nederland, waarmee je al wandelend de verhalen achter bijzondere locaties in Nederland ontdekt.
-
Eerste Internationale LRE Youth Forum in Nijmegen: Jongeren uit heel Europa welkom te reflecteren op de toekomst van herdenking
Jongeren tussen 18 en 25 jaar uit Nederland en heel Europa worden uitgenodigd om deel te nemen aan de eerste editie van het LRE Youth Forum. Dit internationale forum biedt jonge deelnemers perspectieven op de Tweede Wereldoorlog uit te wisselen.