“De dood of de gladiolen!”
(Bijna) ieder jaar wordt in de derde week van juli de Nijmeegse St. Anna omgedoopt tot de Via Gladiola. Dan lopen de deelnemers van de Nijmeegse Vierdaagse hun laatste loodjes over deze ‘via’ naar de finish. Maar waarom eigenlijk deze naam: ‘Via Gladiola’? Daan de Bruin legt het je uit.
Al wandelend over de Via Gladiola worden de deelnemers aangemoedigd door een publiek in jubelstemming. Het is traditie dat het publiek tijdens deze laatste loodjes gladiolen uitdeelt aan de langslopende deelnemers. Ik spreek uit ervaring als ik zeg dat het een geweldig gevoel is om hier aan deel te nemen en na vier zware dagen zo richting de finish te lopen. Zijn de bloemen de reden dat de St. Anna dan veranderd in de Via Gladiola? Of zit er iets meer achter?
De dood of de gladiolen
Ook ik kreeg gladiolen van vrienden die langs de kant stonden, maar ook van compleet vreemden. Waarom precies deze bloem, vroeg ik me af. De organisatie van De Nijmeegse Vierdaagse heeft hier een theorie over: wanneer in de tijd van de oude Romeinen twee gladiatoren elkaar in een arena te lijf gingen met hun zwaarden, zou het publiek vaak "De dood of de gladiolen!" uitgeroepen hebben. Deze gevechten duurden tot de dood erop volgde en de overlever schijnt aan het einde ook bedolven te worden onder gladiolen.
Historisch gezien is het moeilijk te bewijzen wat het publiek wel en niet riep tijdens zo’n gladiatorengevecht en wat precies de gebruiken waren. Het is wél zo dat de gladiool ook wel de ‘zwaardlelie’ genoemd wordt. Volgens de Dikke van Dale komt de benaming ‘gladiool’ van het Latijnse verkleinwoord voor zwaard: gladiolus, vanwege de zwaardvormige bladeren. Het woord ‘gladiator’ komt volgens de Dikke van Dale van het Latijnse woord voor zwaard: gladius. Het lijkt dus niet helemaal toeval dat die twee aan elkaar gelinkt zijn.
Bewonderenswaardige prestatie
Wat wel zeker is, is dat duizenden jaren later de gladiool een symbool van de Nijmeegse Vierdaagse geworden is. Waarschijnlijk omdat de wandelaars die hem uitlopen ook een bewonderenswaardige prestatie leveren, net als de gladiatoren in de Romeinse tijd. De leus ‘de dood of de gladiolen’ heeft hiermee voor Nijmegenaren en wandelaars van de Nijmeegse Vierdaagse een beetje extra betekenis gekregen. Daarnaast komt het natuurlijk goed uit dat het imago van Nijmegen als oud(st)e stad door deze vergelijking bevestigd wordt.
Dit vind je misschien ook leuk
-
Nieuwe muurschildering Gebroeders van Lymborch onthuld: middeleeuwse taferelen op de plek van de Burchtpoort
Op vrijdag 2 oktober werd in Nijmegen een opvallende muurschildering onthuld. In drie vensters, uitgevoerd in lazuurblauw en goud, eert het werk de middeleeuwse miniatuurschilders, de Gebroeders Van Lymborch.
-
Open Monumentendag 2026: wat schuilt er achter deze plekken?
Ken je dat tunneltje waar je doorheen gaat als je over de spoorbrug fietst? Wat is dat eigenlijk voor gebouw? En wat is er te zien in die grot in het Kronenburgerpark? IntoNijmegen zocht het uit tijdens de 40e editie van de Open Monumentendag Nijmegen.
-
5x dit wil je niet missen tijdens TOEN Festival 2026
Van 10 tot en met 18 oktober 2026 kun je in de oudste stad van Nederland weer volop in het verleden duiken tijdens TOEN Festival. Dit jaar staat het festival in het teken van het thema 'Op het lijf geschreven. Bekijk onze vijf tips!
-
Stichting Waalcrossing Nijmegen organiseert aantal bijzondere activiteiten rondom de herdenkingen van 82 jaar Operation Market Garden
Op vrijdag 18 september 2026 stap je terug in de tijd, 82 jaar na de hevige strijd in de binnenstad van Nijmegen. Met levende geschiedenis ontdek je deze dag verschillende verhalen op diverse locaties in de stad.
-
Honderden leerlingen stappen terug in de tijd tijdens de negende editie van de Middeleeuwse Scholendagen in Nijmegen
Van dinsdag 15 tot en met vrijdag 18 september beleven honderden leerlingen uit groep 5 t/m 8 de middeleeuwen tijdens de negende editie van de Middeleeuwse Scholendagen in Nijmegen, precies op de plekken waar de geschiedenis zich afspeelde.
-
Ontdek de Nijmeegse geschiedenis tijdens TOEN Festival 2026
Tijdens TOEN 2026, met dit jaar als thema ‘Op het lijf geschreven’, ontdek je van 10 t/m 18 oktober hoe lichaam en geest geenvanzelfsprekendheden zijn, maar worden gevormd door kennis, cultuur en maatschappelijke normen door de jaren heen.
-
Nieuwe tentoonstelling te zien in de Stevenskerk: Sapa Punja? Molukse verhalen uit Nijmegen
Sapa punja? Molukse verhalen uit Nijmegen is nu te zien in de Stevenskerk in Nijmegen. De tentoonstelling werd gisteravond feestelijk geopend in aanwezigheid van burgemeester Hubert Bruls en ruim 450 gasten uit Molukse gemeenschappen.
-
Jaarlijkse herdenking Waaloversteek 20 september
Op zondag 20 september aanstaande vindt de jaarlijkse herdenking plaats van de Waaloversteek. De oversteek was onderdeel van Operatie Market Garden en speelde een belangrijke rol bij de bevrijding van Nijmegen.
-
Open Monumentendag Nijmegen viert 40 jaar met muziek, film, kunst en verhalen door de hele stad
Op zaterdag 12 en zondag 13 september viert Open Monumentendag Nijmegen haar 40e editie. Onder het landelijke thema ‘Veerkrachtig erfgoed’ openen opnieuw tientallen bijzondere gebouwen en plekken en komt erfgoed door de hele stad tot leven.
-
Uitshirt geïnspireerd op middeleeuwse schilderkunst maakt N.E.C.-kunstcollectie compleet
Het nieuwe uitshirt van N.E.C. is het laatste pronkstuk in de kledingcollectie dat N.E.C. in samenwerking met Robey Sportswear lanceert voor het seizoen 2026-2027.
-
Help mee met de was tijdens de Kids-Zomerweken op kasteel Hernen
Op woensdag 5 augustus, tijdens de Kids-Zomerweken, kunnen bezoekers twee wasdames treffen op kasteel Hernen. Ze leren de kinderen hoe de was in de middeleeuwen werd gedaan. De kinderen mogen zelf ook een handje meehelpen.
-
Fotoverslag: Via Gladiola
Op vrijdag 24 juli was het tijd voor de grote finale van The Walk of the World. Na vier dagen vol doorzettingsvermogen, kilometers en onvergetelijke ontmoetingen bereikten duizenden wandelaars de finish op de iconische Via Gladiola.
-
Vierdaagsefeesten 2026: 55e editie kent twee gezichten
De 55e editie van de Vierdaagsefeesten zit erop. De organisatie kijkt terug op een week met twee gezichten.
-
Fotoverslag: Blauwe dinsdag en Roze Woensdag
Na een sfeervolle Blauwe Dinsdag en een kleurrijke Roze Woensdag beleefden de Vierdaagsefeesten en 4Daagse opnieuw twee van de drukste dagen van de week. Van een indrukwekkend vuurwerkspektakel boven de Waal tot een stad vol roze outfits.
-
Roze Woensdag kleurt Nijmegen roze tijdens vijfde dag Vierdaagsefeesten
Woensdag 22 juli kleurde Nijmegen roze tijdens de vijfde dag van de Vierdaagsefeesten. Zoals ieder jaar stond Roze Woensdag in het teken van liefde, vrijheid, zichtbaarheid en inclusiviteit. Dat werd op talloze manieren gevierd in de stad.
-
Vierdaagsefeesten knallen de week in: vuurwerk aan de Waal en spektakel in de stad
De Vierdaagsefeesten zijn in volle gang. Nadat Het Goede Doel, Prins S. en de Geit, Jesse Hoefnagels en Lange Frans & Baas B de stad al op zijn kop zetten, maakt Nijmegen zich op voor de rest van de week.
-
Introductie "statiegeldabri's" tijdens Vierdaagse: Extra locaties om statiegeld te doneren of in te leveren
Voor het eerst worden tijdens de Nijmeegse Vierdaagse speciale statiegeldabri's geplaatst langs de wandelroute. Zo wordt voorkomen dat statiegeldverpakkingen onderweg achterblijven en kunnen meer flesjes en blikjes worden gerecycled.
-
Fotoverslag: Vierdaagsefeesten 2026 volop van start!
Op zaterdag 18 juli was het eindelijk zover: de aftrap van de 55e Vierdaagsefeesten! We blikken terug op het eerste feestweekend met de mooiste momenten, vastgelegd op beeld.
-
Vuurwerk ‘De Waal in vlammen’ zondagavond helaas afgelast vanwege technisch defect
Bezoekers van de Vierdaagsefeesten moesten zondagavond helaas een geliefde traditie missen. Het traditionele vuurwerk ‘De Waal in vlammen’, dat om 22.30 uur zou plaatsvinden, is op het laatste moment afgelast vanwege een technisch defect.
-
Dit was de eerste dag van de Vierdaagsefeesten
Het is weer begonnen! De stad leeft, de bekers klinken, de polsbandjes vliegen over de toonbank en de eerste dansjes zijn gezet: de Vierdaagsefeesten 2026 zijn van start! Zaterdagmiddag openden we traditiegetrouw groots.