Ga naar inhoud

Van Honig naar een thuis: hoe Stadstheater Nijmegen zijn plek vond

| Nathalie van den Heuvel

Een paar jaar geleden speelde Theatergroep GRAS nog in een kleine studio op het Honigterrein. Inmiddels beschikt het gezelschap over vier zalen, een ruime foyer en een pand met een nieuwe naam: Stadstheater Nijmegen. Artistiek leider Nicky blikt terug op een intensief traject, maar kijkt vooral vooruit: “Het voelt eindelijk alsof we echt geland zijn.”

Van spierkracht naar verbeeldingskracht

De verhuizing kwam niet voort uit luxe, maar uit noodzaak. In de oude ruimte op het NYMA-terrein doken ernstige gebreken op. “Er bleek asbest te zitten en er waren meer problemen. Eerst werd nog gezegd: ‘Het valt wel mee’, maar uiteindelijk was het gewoon niet verantwoord om te blijven.”

Wat volgde was een zwervend bestaan: voorstellingen in gymzalen en op tijdelijke locaties door de hele stad. Creatief uitdagend – maar onrustig. De opluchting was groot toen er zicht kwam op een leegstaand pand aan een van de toegangswegen naar het centrum: een voormalige sportschool die al enige tijd leegstond.

“Vanuit de wijk merkten we meteen enthousiasme,” vertelt Nicky. “Mensen waren blij dat er eindelijk weer iets in het pand gebeurde – en dan ook nog iets cultureels.”

Een pand met geschiedenis en toekomst

Het gebouw mag dan jarenlang een sportschool zijn geweest, er schuilt een langere geschiedenis achter. Oud-buurtbewoners vertellen over filmavonden en rommelmiddagen die hier decennia geleden plaatsvonden. “Je voelt dat er al veel leven in heeft gezeten. Dat geeft zo’n plek meteen een ziel.”

Bij de verbouwing is bewust gekozen voor een duurzame aanpak. Het hele pand draait nu op installaties die zowel koelen als verwarmen – gas is de deur uit. “Als je toch alles openbreekt, kun je het maar beter toekomstbestendig doen,” vertelt Nicky.

Oorspronkelijk waren er plannen om van het gebouw appartementen te maken, met een woontoren erbij. De gemeente ging echter niet akkoord met de bestemmingsplanwijziging, waarna de eigenaar besloot het pand te verhuren. “Wij huren nu, met de stille droom dat we ooit zó ver zijn dat we het kunnen kopen. Een eigen huis voor cultuur in de stad – dat zou prachtig zijn.”

Het kloppend hart van de wijk: vier zalen vol creativiteit

Waar GRAS bij de Honig één studio en een foyer had, beschikt Stadstheater Nijmegen nu over vier zalen – één zelfs in de kelder – plus een royale foyer. Dat verandert alles. “Sommige avonden zitten we helemaal vol: dansscholen, repetities, amateurclubs, noem maar op,” vertelt Nicky. “Daarnaast krijgen we aanvragen van studenten voor congresdagen, verenigingen die hun jaarvergadering houden en mensen die hier hun zeventigste of tachtigste verjaardag vieren. Dat vind ik misschien wel het mooist: dat het pand door zó veel verschillende groepen wordt gebruikt.” Zo wordt het theater steeds meer wat het wil zijn: een stadshuis voor cultuur.

GRAS groeit waar theater bloeit – zestien jaar liefde voor het podium

Het hart van het pand wordt gevormd door Theatergroep GRAS, dat Nicky zestien jaar geleden oprichtte. Wat begon als een klein amateurgezelschap, is uitgegroeid tot een grote club met zo’n tachtig spelers.

Per seizoen maakt GRAS veertien tot vijftien producties: jongerenvoorstellingen, amateurproducties en af en toe professionele voorstellingen.

“Op dit moment draaien we zeven voorstellingen tegelijk,” vertelt Nicky. “Elke avond repeteert er een groep. Dit pand maakt dat allemaal mogelijk.”

De ambitie is duidelijk: Stadstheater Nijmegen moet een plek zijn waar niet alleen GRAS speelt, maar ook andere makers en gezelschappen uit de stad en daarbuiten. “We willen meer programmeren, meer gastspelers ontvangen. Stap voor stap bouwen we daaraan.”

Een spiegel, geen schouwspel

Het theater van GRAS is toegankelijk én inhoudelijk. Geen elitair kunsthuis, maar een plek waar gelachen mag worden – en waar je toch met een vraagstuk naar huis gaat.

Zo maakte GRAS een eigen variant op de klassieke Vagina Monologen, waarbij – zoals Nicky vertelt – alles vanaf dat moment volledig opnieuw werd geschreven op basis van gesprekken met vaginabezitters. “De centrale vraag voor ons was: zijn we, twintig jaar later, echt veel verder?” zegt Nicky. “De reacties lieten zien dat het onderwerp nog altijd enorm leeft – en dat er nog veel taboe is.”

Ook eerdere voorstellingen over de Tweede Wereldoorlog en vrijheid, gespeeld voor uiteenlopende doelgroepen – van praktijkonderwijs tot vwo – lieten zien hoe verschillend perspectieven kunnen zijn. “Een leerling die recent uit Syrië is gevlucht, praat nu eenmaal anders over oorlog dan iemand die het vooral uit geschiedenisboeken kent. Theater geeft ruimte aan beide stemmen.”

Waar theater en wetenschap elkaar ontmoeten

Een bijzonder nieuw hoofdstuk is de samenwerking met de Radboud Universiteit, bij de opleiding Geneeskunde. GRAS maakt daar een voorstelling over blinde vlekken rond diversiteit en inclusie.

“Docenten merkten dat studenten niet altijd doorhebben hoe het is om patiënt te zijn als je bijvoorbeeld laaggeletterd bent, de taal niet machtig, of tot een minderheidsgroep behoort,” legt Nicky uit.

Op basis van interviews met studenten, docenten en belangenorganisaties ontstaat een voorstelling die onderdeel wordt van een terugkerende onderwijsdag: eerst spelen, daarna in gesprek. “We hebben al sessies gedaan waarin studenten geconfronteerd werden met hun eigen aannames. Dat is soms ongemakkelijk, maar juist dáár zit de kracht.”

Zo raakt theater ook aan maatschappelijke thema’s buiten het podium – het laat zien hoe kunst niet alleen ontroert, maar ook inzicht en bewustwording kan brengen.

Tussen verleden en toekomst: een droom in scène gezet

Naast het versterken van Stadstheater Nijmegen blijft er ruimte om te dromen. Eén daarvan: ooit een oude Nijmeegse bioscoop nieuw leven inblazen als theater. “De stad had vroeger zoveel filmtheaters. Veel daarvan zijn gesloopt of omgebouwd. Het lijkt me prachtig om die geschiedenis op één plek weer voelbaar te maken.”

Voor nu ligt de focus op dit pand, deze stad en dit publiek. “Voor mij is het simpel,” besluit Nicky. “Je moet een goeie avond hebben – lachen, geraakt worden – en met iets naar huis gaan. Een verhaal, een vraag, een nieuw perspectief. Als dat lukt, dan heeft theater zijn werk gedaan. En als Stadstheater Nijmegen daar de plek voor kan zijn, dan zijn we goed bezig.”

Meer weten? Bekijk de website: stadstheaternijmegen.nl

Dit vind je misschien ook leuk...

Deze website gebruikt cookies

Deze website maakt gebruik van cookies (Functioneel, Analytisch, Marketing) die noodzakelijk zijn om de website zo goed mogelijk te laten functioneren. Door op accepteren te klikken, geef je aan hiermee akkoord te gaan.