Valkhof Museum opent na 52 maanden met een nieuwe kijk op kunst en geschiedenis

| Door: Heyta Melssen | |

Het heeft even geduurd maar dan krijg je ook wat moois. Na 52 maanden verbouwing opent het Valkhof Museum op zaterdag 6 juni weer voor het publiek. Wat staat ons te wachten achter de nieuwe draaideur? IntoNijmegen ging een kijkje nemen en werd enthousiast.

Mensen aan de grens

Dat wordt het leidende thema van het museum: mensen aan de grens. Waarbij het zowel gaat over de geografische en fysieke grenzen maar ook historische en sociale grenzen. Waarbij grenzen vaak geen obstakels maar juist verbindende elementen zijn, plaatsen van ontmoeting waar iets nieuws ontstaat.

We spreken directeur-bestuurder Hedwig Saam op een drukke dinsdag in mei. Er moet nog veel worden voorbereid voor de opening maar ze kan opgelucht melden dat alles volgens schema loopt en is verlopen. 52 maanden is een lange tijd waarin de wereld snel verandert. Plannen die vóór de verbouwing werden gemaakt zijn ingehaald door de realiteit van pandemie en geopolitiek waardoor prijzen stegen en de uitvoering moest worden aangepast. “Het uitgangspunt bij de verbouwing was dat het zo sober mogelijk moest gebeuren, daar was het budget ook op gebaseerd. Maar gedurende de verbouwing moesten af en toe bezuinigingen worden doorgevoerd waardoor het spannend was of we alles wel konden realiseren. We hadden een bepaald beeld van wat bezoekers mochten verwachten. Gelukkig hebben we daar aan kunnen voldoen zodat het publiek niet zal merken waar we op bezuinigd hebben”, aldus Saam als we in de zaal staan die gewijd is aan de verbouwing. Inclusief tijdlijn zoals elders in het museum. Zij wijst op het plafond als een van de bezuinigingsmaatregelen. Er was geen geld meer om plafondplaten te monteren waardoor je via een transparante doek kijkt naar de buizen en leidingen die daar lopen. Met als resultaat een verrassend moderne industriële look.

40.000 jaren trekken aan ons voorbij

Het museum is niet alleen fysiek vernieuwd, er is ook gekeken naar wat een museum vandaag de dag moet zijn in verbinding met de samenleving en meebewegend met de tijd. Daarom worden grenzen doorbroken en ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten. Tijdens de verbouwing zijn er in het souterrain muren weggehaald waardoor veel meer ruimte beschikbaar kwam en een doorlopende route rondom de centrale trap werd gerealiseerd. Daarin wordt op chronologische volgorde het verhaal van Nijmegen en de regio verteld maar wordt ook verwezen naar gebeurtenissen elders op de wereld. Daarbij is gekozen voor minder objecten maar meer context.

We starten in de prehistorie, waar tussen de vuistbijlen en pijlpunten meteen een glazen kraal uit Mesopotamië opvalt en een gouden halssieraad. Goud komt hier niet vandaan dus al lang geleden was er contact met Noord-Afrika waar het object waarschijnlijk zijn oorsprong had. Langs de muren is een tijdlijn zichtbaar waarop wij kunnen zien hoe ver de beschaving elders in de wereld intussen al was gevorderd. Al snel belanden we in de Romeinse tijd. Voorheen was er boven een zaal gewijd aan vondsten, met kasten vol aardewerk en glas en tientallen olielampjes. Nu voeren mooi uitgelichte vitrines en grotere objecten je langs de grenzen van het Romeinse Rijk: amfora’s uit het Middellandse zeegebied, een grafsteen waarop Afrika staat vermeld, de Godenpijler en het beroemde zilveren masker. Allemaal gevonden in de buurt maar aangevoerd van verder weg. De objecten zijn voorzien van duidelijke uitleg met daarbij ook interactieve schermen voor achtergrondinformatie en context binnen het heden. Zo kun je kennis maken met beroepen die door de eeuwen heen zijn blijven bestaan, zoals de ontwikkeling van een Romeinse legionair tot en met hedendaagse militairen. Dergelijke schermen zijn op verschillende plekken te vinden en bieden absoluut toegevoegde waarde.

Geografische, sociale en psychologische ontwikkeling

Behalve de historische is er ook veel aandacht voor sociale en psychologische ontwikkeling. In de tijdlijn is ruim aandacht voor de grens tussen arm en rijk, tussen arbeiders en edelen. Het koloniale verleden wordt niet vergeten.

Na de Piersonrellen belanden we in de moderne tijd en voert de weg weer terug, de trap op en naar de eerste verdieping. Daar wordt een meerjarige tentoonstelling ‘Van binnenuit’ ingericht van vijf kunstenaars die naar believen in het depot hebben kunnen grasduinen en aan de hand van één van de menselijke basisemoties een zaal hebben ingericht. Klinkt abstract maar pakt wonderbaarlijk verrassend uit. Zo is er de vrolijke kamer van Gijs Frieling en Job Wouters die een bonte verzameling objecten in een glazen kist hebben verwerkt in een muurschildering waarbij ze nieuwe betekenis krijgen door de relatie die ze krijgen tot de andere objecten. ‘Verdriet’ wordt indringend verbeeld in een installatie van Narges Mohammadi. Een zonnewijzer van glas vangt het bewegende licht van spots en richt die op een verzameling glazen sculpturen die gewoon, kwetsbaar, op de grond staan opgesteld. Net als Mohammadi zelf is het glas afkomstig uit Afghanistan en verloor het de connectie met het land waar ze vandaan kwamen.

De jongste kunstenaar in het rijtje, Mette Sterre, verbeeldt angst op een mooie en aansprekende manier. Haar installatie is opgebouwd als een grot met glinsterende wanden waarin collectiestukken en eigen werk een bijzondere en soms angstwekkende symbiose aangaan.

Een nieuwe kijk op geschiedenis

Een bijzondere tentoonstelling, onder de titel ‘Power of the people’ is gewijd aan de kunstenaar Fernando Sánchez Castillo die ook de kunstwerken heeft ontworpen die op het plein voor het museum komen wanneer dat klaar is. Sanchez speelt een spel met kunst en humor, laat perspectieven kantelen en zet historische figuren op hun plek.

Niet alleen de grote wereldgebeurtenissen maar juist de invloed van gewone en minder gewone mensen uit de regio laat zien waar de echte geschiedenis wordt gemaakt. Beroemde Nijmegenaren worden voor het voetlicht gebracht zoals Julius Civilis die hoewel hij 25 jaar in het Romeinse leger had gediend toch in de eerste plaats Bataaf bleef. Hij werd bekend als leider van de beroemde opstand in het jaar 70 die werd gesmeed in het woud vlak achter het Valkhof Museum. Er is natuurlijk aandacht voor Keizer Karel maar ook de Middeleeuwen van de Gebroeders Van Lymborch komen aan bod. Er wordt een film getoond van Joris Ivens en de stem van Sinan Can klinkt uit de maquette die de opbouw van Valkhof en omgeving laat zien waardoor historische en hedendaagse documentairemakers elkaar ontmoeten.

Transparant en voor alle Nijmegenaren

Een van de grootste vernieuwingen van het museum is dat alles zichtbaar is. Na jarenlang ‘met de rug’ naar het plein te hebben gestaan, is het museum nu transparant geworden. De begane grond is voorzien van een glaswand, het café is naar de voorkant verplaatst zodat er een terras met het mooiste uitzicht van Nijmegen is ontstaan. De museumwinkel is net als het café vrij toegankelijk en achterin bevindt zich een glazen wand waarachter het restauratieatelier zit. Op de begane grond vind je ook een educatieruimte voor scholieren en een vergader- en collegezaal.

Eén zaal boven staat nog vol verhuisdozen en dat is geen restant van de verhuizing. De dozen zitten vol met collectiestukken die op dit moment niet tentoongesteld worden. De komende tijd worden die dozen uitgepakt waarbij het publiek mag toekijken, als een soort levende tentoonstelling. Vandaar de titel op de wand: Unboxed.

De opening

De officiële opening vindt plaats op donderdag 4 juni. De opening wordt verricht door koningin Máxima. Nijmegenaren kunnen op het plein haar aankomst meemaken. Een deel van het plein, vlak voor het museum, zal in elk geval toegankelijk zijn. Vanaf zaterdag 6 juni is het publiek weer welkom.

Meer informatie over de opening vind je op de website van het Valkhof Museum.

 

Fotograaf: Willem Melssen

Dit vind je misschien ook leuk...

Deze website gebruikt cookies

Deze website maakt gebruik van cookies (Functioneel, Analytisch, Marketing) die noodzakelijk zijn om de website zo goed mogelijk te laten functioneren. Door op accepteren te klikken, geef je aan hiermee akkoord te gaan.