Het depot van De Bastei in het Canisius College: een gouden combinatie

| Door: Frank Homveld | |

Op een mooie dinsdagmiddag bezoekt IntoNijmegen het indrukwekkende Rijksmonument, het voormalige Canisius College, voor een afspraak met Daphne Niehoff van Museum De Bastei. Vorig jaar is de volledige collectie van hun depot, die toen nog op een locatie aan de Derde Walstraat opgeslagen was, verhuisd naar dit majestueuze pand aan de Berg en Dalseweg.

Wat doet een Hoofd Collectie?

Als Hoofd Collectie heeft ze een breed palet aan wisselende taken en bezigheden: zo is ze logischerwijs verantwoordelijk voor de collectie: alles wat binnenkomt aan objecten schrijft ze in, “van dode bevers tot insecten”, eigenlijk alles, wat gevonden wordt in de regio Nijmegen (tot +/- 30 km rond Nijmegen) en wat relevant is voor de collectie van het museum. Verder regelt ze het verdere proces van prepareren, opzetten en conserveren en in de vriezer stoppen voor de ontsmetting, inschrijven in de database en zorgen dat het in de collectieruimte komt. 

Ook houdt ze het klimaat in de collectieruimte in de gaten, zodat er geen infectieplaag van motjes en dergelijke komt. Ze zorgt ook dat de luchtvochtigheid op orde is.

Daarnaast stuurt ze medewerkers aan, haalt ze fondsen voor de collectie binnen, regelt bruikleenverzoeken van objecten van en aan andere musea en regelt ze de noodwendige verzekeringen voor die objecten. 

Al met al heeft Daphne dus, naast haar verantwoordelijkheden als Hoofd Collectie, ook veel uitvoerende taken, wat ze fijn vindt om te doen als afgestudeerd Bioloog. Tot slot geeft ze ook rondleidingen in het collectiedepot in het Canisius College en geeft ze leiding aan een grote groep vrijwilligers, die veel specialistische kennis bezitten. Juist deze breedte van werkzaamheden maakt dat haar werk na 15 jaar nog steeds uitdagend en bevredigend is.

Paterscollectie

Daphne vertelt verder: “een gedeelte van de huidige natuurhistorische collectie is oorspronkelijk afkomstig van het Canisius College. De paters hadden hier vroeger een eigen schoolmuseum en veel objecten zijn op een gegeven moment naar het hierachter gelegen Museum Kam verhuisd. De paters hadden ook veel natuurhistorische objecten en die zijn destijds bij het Natuurmuseum Nijmegen terecht gekomen. Die collectie is daarna bij ons gekomen. Museum De Bastei is natuurlijk ontstaan uit dat Natuurmuseum en zo heeft de verhuizing van ons vorige depot aan de Derde Walstraat naar dit depot in het Canisius College er eigenlijk voor gezorgd dat de collectie weer thuis is gebracht, waarmee de cirkel weer rond is. Zo is de geschiedenis van het Canisius College dus nauw verbonden met De Bastei.”

Harry Potter

“Het magnifieke pand spreekt enorm tot de verbeelding”, zo ervaart Daphne als ze bezoekers rondleidt door het gebouw. “Zij willen dan echt weten hoe het destijds was voor die jongens om hier te leven en te studeren. De bezoekers noemen eigenlijk altijd (de bibliotheek van Hogwarts uit) de films van Harry Potter, waar het pand en dan met name de indrukwekkende bibliotheek hen sterk aan doet denken.”

Biodiversiteit

Ze licht toe dat de collectie zeer divers is: “Vanuit de historie van het Natuurmuseum bestond de collectie voornamelijk uit stenen, fossielen, planten en opgezette vogels, zoogdieren en amfibieën en reptielen. De Bastei wil de biodiversiteit rondom Nijmegen zo veel mogelijk presenteren: wat gebeurt er in Nijmegen, wat groeit er, wat is nieuw, bijvoorbeeld door klimaatverandering. Toen we in 2015 Museum De Bastei werden, zijn we geleidelijk aan ook steeds meer cultureel geworden en richten we ons ook meer op de geschiedenis. Zo hebben we een paar jaar geleden het schilderij van Van Goyen verworven en toegevoegd aan onze collectie, omdat dat het beeld van De Bastei van vroeger mooi weergeeft. Hoofdmoot is echter wel nog steeds het natuurhistorisch gedeelte en dan met name dus het in kaart brengen van de biodiversiteit. We zitten hier aan de Waal in een zeer interessant gebied voor Nederland om te documenteren, omdat nieuwe soorten hier heel makkelijk binnen kunnen komen.”

Samenwerking

Daphne ziet genoeg kansen voor samenwerking met andere musea, zoals Museum Kam en het vernieuwde Valkhofmuseum, bijvoorbeeld in het ook op zondag openstellen. De Bastei ontving vorig jaar 63.252 bezoekers. Graag zou ze ook vaker het depot een paar keer per jaar willen openstellen, bijvoorbeeld een keer per kwartaal rondleidingen voor kleine groepjes om zo daadwerkelijk de collectie die in het depot ligt opgeslagen te kunnen laten bewonderen. Veel vaker zou trouwens niet bevorderlijk zijn voor het behoud van de collectie. Ook kunnen scholen leskisten met opgezette dieren lenen. Zo’n openstelling en meer naar buiten treden van het museum vindt ze erg belangrijk. 

100.000 stukken

In het depot liggen maar liefst 100.000 stukken! Slechts 1% van de totale collectie is in De Bastei zelf te zien en de overige 99% ligt dus in het depot. Belangrijk is het volgens haar dan ook om veel te wisselen en jaarlijks een tijdelijke tentoonstelling te hebben. Zo is er momenteel een interessante tentoonstelling over het Neogeen, het geologisch tijdperk, toen het hier rond Nijmegen nog één grote zee was, een slordige 2,5 tot 23 miljoen jaar geleden!

Voordelen nieuw depot

De collectie was eerder dus gehuisvest in het depot aan de Derde Walstraat, waar schimmel en vocht de collectie teisterden. Figuurlijk - en bijna letterlijk - waren ze daar “aan het roeien”, zoals Daphne dat noemt, “omdat het gebouw aan alle kanten lek was. Het was dus echt een uitkomst toen we het depot naar deze plek konden verhuizen.”

Daphne vervolgt: ”Het depot is nu dus gehuisvest op de begane grond in een grote zaal, wat vroeger de studiezaal van de zogenaamde “externen” was, degenen die elke avond naar huis gingen en niet vast in het Canisius verbleven. Het gebouw is heel duurzaam gebouwd en heeft een A++-status, dus daar hebben we wel mee geboft. Het kent weinig schommelingen in temperatuur en luchtvochtigheid. Indien nodig zetten we handmatig een luchtbevochtiger aan. 

 

Overige gebruikers en bewoners Canisiushof

Daphne vertelt verder dat er zo’n 120 moderne appartementen zijn gerealiseerd in het pand, dat nu Canisiushof is genoemd. Ook sinds kort is restaurant De Hal in de centrale hal gestart.

De indrukwekkende bibliotheek is niet openbaar toegankelijk, wel kun je op afspraak een rondleiding boeken. Volgens haar is dit “de stilste plek in Nijmegen”. Een bedrijf huurt de bibliotheek die nu door het leven gaat als De Boekerij als evenementenlocatie en biedt de mogelijkheid om deze ruimte te huren voor bijvoorbeeld trouwpartijen of recepties of bedrijfsuitjes. De bibliotheek is vorig jaar opnieuw tot de nok gevuld met boeken uit de collectie van antiquariaat Van Hoorn, aangezien de oude collectie van de paters naar de Radboud Universiteit is gegaan. Ze laat ook nog de bibliotheek zien. Ontzagwekkend hoe hoog de boeken hier staan opgesteld!

Het depot

Daphne laat in haar rondleiding door het gebouw ook het atelier en het depot zien, waarbij ze werkelijk over alles iets interessants of leuks te vertellen heeft. Zo vertelt ze dat je van heel kleine insecten alleen maar de soorten kunt herkennen door de genitaliën te prepareren. Dat lijkt welhaast microchirurgie. Er zijn ook nog ongeveer 300 dieren in de vriezer die moeten worden geprepareerd. Dat doet een groepje vrijwilligers die elke vrijdag hiermee aan de slag gaat.

IJsbeer en tijger

“Uit de vroegere paterscollectie is zelfs een ijsbeer bewaard gebleven, die vroeger in de lessen werd gebruikt. Deze bijzondere exoot hoort natuurlijk niet tot de doelcollectie om te laten zien in de schatkamer van De Bastei, maar zouden wel gebruikt kunnen worden bij bijvoorbeeld een tentoonstelling over het vroegere Canisius College. Ook een Sumatraanse tijger, die vroeger in het blindeninstituut stond, staat te pronken in het atelier. Veel objecten komen ook uit privé-collecties.” 

Ze geeft een voorbeeld: “Vroeger, toen dat nog niet verboden was, hadden veel jongeren eieren van allerlei destijds veel voorkomende vogels verzameld. Nu die generatie langzamerhand komt te overlijden, melden de nabestaanden zich bij ons en als het binnen onze vindplaatsen en onze collectie past, nemen we hun eierencollecties op.”

Walviskaak

Op weg naar de uitgang komen we nog een foto tegen van een gigantische walviskaak van 5,5 meter lang tegen die vroeger in De Waag heeft gehangen. Tijdens de verhuizing van de collectie naar de Berg en Dalseweg werd dit object ‘herontdekt in de opslag’ van De Bastei. ‘We doen momenteel onderzoek naar de herkomst en ouderdom van de walviskaak. Ook proberen we te achterhalen tot welke walvissoort de kaak behoort. Momenteel wordt de kaak gerestaureerd zodat we hem binnenkort in ons depot kunnen tonen. Met al deze achtergrondverhalen en het mooie gebouw is een bezoek aan het depot bijna net zo interessant als aan De Bastei zelf. Met een “Ik ga hier nooit meer weg, hoor”, besluit Daphne ons geanimeerde gesprek.

Meer over De Bastei vind je op https://www.debastei.nl/nl. 
 

Fotografie: Toon de Vos

Dit vind je misschien ook leuk...

Deze website gebruikt cookies

Deze website maakt gebruik van cookies (Functioneel, Analytisch, Marketing) die noodzakelijk zijn om de website zo goed mogelijk te laten functioneren. Door op accepteren te klikken, geef je aan hiermee akkoord te gaan.