Open Monumentendag 2026: wat schuilt er achter deze plekken?

| Door: Floor Smits | |

Ken je dat tunneltje waar je doorheen gaat als je over de spoorbrug fietst? Wat is dat eigenlijk voor gebouw? En wat is er te zien in die grot in het Kronenburgerpark? IntoNijmegen zocht het uit tijdens de 40e editie van de Open Monumentendag Nijmegen. 

Veerkrachtig erfgoed

IntoNijmegen bezocht Het Canisiushof, het Landhoofd en de Sprookjesgrot. Met ieder een bewogen geschiedenis doen de monumenten eer aan het thema van dit jaar: veerkrachtig erfgoed – in tijden van onzekerheid. Het Canisiushof en het Landhoofd stonden beide op de lijst om gesloopt te worden. Toch ontsprongen ze de dans en zijn de gebouwen grotendeels bewaard gebleven. Ook de Sprookjesgrot heeft uitdagingen doorstaan. Dankzij de inzet van gepassioneerde vrijwilligers is de grot inmiddels weer hersteld en heropend.

 

Van munitie tot muziek

Hoewel de oorspronkelijke functies verdwenen, kregen de gebouwen door de jaren heen meermaals een nieuw leven. Tijdens de gratis rondleidingen vertellen vrijwilligers over de verschillende functies die de gebouwen hebben gehad. Zo fungeerde het Canisiushof tientallen jaren als school, maar wordt het gebouw vandaag de dag gebruikt voor wonen, werken en ontmoeten. De oude klaslokalen zijn omgetoverd tot appartementen, kantoren en een horecagelegenheid. Ook het depot van museum De Bastei is erin gevestigd.

Het Landhoofd werd oorspronkelijk gebouwd als verdedigingsgebouw aan het begin van de brug, met ruimtes voor munitie en een ondergrondse tunnel. Maar het Landhoofd werd nooit in gebruik genomen: tegen de tijd dat het af was, was het alweer gedateerd. In plaats daarvan werd het een thuis voor spoorweggezinnen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vorderde, ironisch genoeg, het Duitse leger het gebouw. Hoewel het gebouw na de oorlog ernstig beschadigd was, werd toch besloten het daarna weer te renoveren vanwege de hoge woningnood. Tot 2014 is het bewoond geweest. Tegenwoordig wordt het gebouw gebruikt als muziekruimte. Daarnaast worden er iedere zondag rondleidingen gegeven.

Ook de Sprookjesgrot heeft verschillende fases doorstaan. De grot werd gebouwd als romantisch onderdeel bij de aanleg van het Kronenburgerpark. Tientallen jaren later werd deze omgetoverd tot Sprookjesgrot. Na een periode waarin de grot een ontmoetingsplek voor drugsgebruikers was geworden, is deze jarenlang gesloten geweest. Dankzij vrijwilliger Peter en zijn vrouw heeft de grot recent haar sprookjesachtige uitstraling teruggekregen, compleet met sprookjesfiguren.

 

De verhalen erachter

Achter de gevels van de monumenten gaan prachtige verhalen schuil. De 100 meter brede, oranjerode bakstenen gevel van het Canisiushof, versierd met balkonnetjes en ornamenten, doet al vermoeden dat het gebouw er ook van binnen spectaculair uitziet. Hoge kruisgewelfde plafonds, glas-in-loodramen en de vijf verdiepingen hoge bibliotheek, die volledig van hout is gemaakt, maken die verwachting meer dan waar.

Bij het Landhoofd fiets je letterlijk dwars door de derde verdieping van het gebouw. De rondleider laat ons zien dat boven op het dak een soldaatje staat. Hij vertelt dat het soldaatje vroeger het gezicht van Pierre Cuypers had. Het keek naar het zuiden, omdat daar de vijand vandaan kwam. “Tegenwoordig kijkt het soldaatje juist naar het noorden, omdat daar nu de vijand is”, zegt hij met een knipoog.

En dan is er nog de Sprookjesgrot, waar vrijwilliger Peter en zijn vrouw met veel liefde en eigen handen de sprookjeswereld in stand houden. De zelfgemaakte kleding van de sprookjesfiguren geeft de grot zijn magie terug.

Popronde x Open Monumentendag

Ook dit jaar was er weer een samenwerking tussen Open Monumentendag Nijmegen en Popronde. Dit jaar vonden optredens plaats op bijzondere locaties, waaronder de Nicolaaskapel, de Stevenskerk, de Thiemeloods, Open Sientje en het Stadhuis. Zo konden bezoekers genieten van live muziek op verschillende monumentale en karakteristieke plekken in de stad.

Drie gebouwen, één geschiedenis

Op het eerste gezicht lijken het drie totaal verschillende monumenten. Toch zijn ze indirect met elkaar verbonden. Het Canisiushof doet veel mensen denken aan het Rijksmuseum of het treinstation Amsterdam Centraal, en dat is niet zonder reden. Het Canisiushof werd ontworpen door Nicolaas Molenaar, een van de leerlingen van Pierre Cuypers. Dat brengt ons bij het Landhoofd, dat ontworpen werd door Pierre Cuypers zelf. In hetzelfde jaar waarin het Landhoofd werd gebouwd, werden de stadsmuren juist afgebroken. Van de brokstukken van de stadsmuren werd vervolgens de grot in het Kronenburgerpark gebouwd.

De volgende keer dat je door het tunneltje fietst, kijk dan even omhoog naar het soldaatje op het dak. En loop je door het Kronenburgerpark, dan weet je dat er achter die heuvel een heel verhaal schuilgaat. Zo blijken alledaagse plekken ineens vol geschiedenis te zitten.

 
Meer informatie over Open Monumentendag Nijmegen vind je op openmonumentendagnijmegen.nl. 

 

Fotografie: Henk Beenen 

Dit vind je misschien ook leuk

Deze website gebruikt cookies

Deze website maakt gebruik van cookies (Functioneel, Analytisch, Marketing) die noodzakelijk zijn om de website zo goed mogelijk te laten functioneren. Door op accepteren te klikken, geef je aan hiermee akkoord te gaan.