Het Besiendershuis viert 500+1 jaar: een historisch huis met een dynamische toekomst
Dit jaar viert het Besiendershuis zijn 501-jarig bestaan. Door de eeuwen heen heeft dit historische pand aan de Waalkade vele functies gehad en is het na de oorlog een plek van culturele ontmoeting en vernieuwing cultuur geworden. Ooit diende het als tolhuis en later als woonhuis. Vandaag is het een broedplaats voor kunst, cultuur en wetenschap. IntoNijmegen sprak met artistiek en zakelijk leiders Jan-Wieger van den Berg en Jade Kerste over het jubileum, de toekomst en hun visie op kunst en cultuur. Hoe viert het Besiendershuis deze mijlpaal? En welke projecten zetten de toon voor de toekomst? En waarom eigenlijk 501 jaar?
Een intiem podium voor kunst en cultuur
Het Besiendershuis heeft zich steeds opnieuw uitgevonden en is tegenwoordig een ontmoetingsplek voor kunst en cultuur. Op de bovenverdieping verblijven kunstenaars, wetenschappers en journalisten in residentie, terwijl de benedenverdieping dient als kleinschalig podium. Volgens Jan-Wieger kijkt het team tijdens het jubileumjaar niet alleen terug, maar investeert het vooral in de toekomst.
Samenwerking als basis
Sinds 2010 is het Besiendershuis, op initiatief van de gemeente Nijmegen, een artist-in-residence-locatie. Voormalig burgemeester Thom de Graaf vond dat Nijmegen een plek moest bieden waar kunstenaars en denkers tijdelijk konden werken en verblijven. Dankzij de samenwerking met arthouse LUX Nijmegen en de Radboud Universiteit ontstaan innovatieve projecten waarin kunst en wetenschap elkaar versterken.
Jade benadrukt dat juist deze samenwerking het Besiendershuis tot een veelzijdige plek maakt. Een voorbeeld hiervan is een de huidige artist in residence die vorig jaar in huis verbleef, geluidskunstenaar Elise ‘t Hart. Zij legde de basis samen met wetenschappers en studenten van de RU, die de gesproken taal in de stad vastleggen om de diversiteit van het Nijmeegse taalgebruik hoorbaar te maken.
Ruimte voor onderzoek en experiment
Naast kunstenaars verwelkomt het Besiendershuis ook residenten uit andere disciplines. Begin 2025 verbleef onderzoeksjournalist Luuk Vulkers er gedurende drie maanden voor een onderzoek naar smetvrees, gesteund door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. Dit fonds selecteert jaarlijks een journalist voor diepgravend onderzoek met een link naar Nijmegen. Volgens Jade observeert het Besiendershuis daarbij bewust de stad en wil het via verbeelding iets teruggeven aan Nijmegen.
Kunst als blik op de toekomst
En nu bestaat het Besiendershuis dus 501 jaar. Oorspronkelijk was het plan om het 500-jarig jubileum groots te vieren, maar bouwwerkzaamheden voor het huis gooiden roet in het eten, en de viering werd een jaartje uitgesteld. Besiendershuis viert het jubileum met kunst: Voor het 500-jarig bestaan presenteert het Besiendershuis een kunstinstallatie van Frank Havermans, waarin historische structuren van Nijmegen samenkomen met futuristische elementen.
De installatie is van april tot en met september 2026 te zien aan beide zijden van het Besiendershuis. Er kan alvast een tipje van de sluier worden gelicht: aan de rechterkant, wanneer je ervoor staat, bevindt zich een zwevende kamer – een unieke residentieplek waar in alle rust gewerkt kan worden met uitzicht op de Waal. Aan de andere kant is een uitklapbaar podiumpje geplaatst, waar makers direct hun creaties kunnen presenteren.
Een kijkje in het verleden én de toekomst
Daarnaast is er in het benedenhuis een tentoonstelling die vier dagen per week gratis te bezoeken is. Bezoekers ontdekken hier de rijke geschiedenis van de benedenstad en krijgen een kijkje in het creatieve proces achter Havermans' ontwerp.
Jade benadrukt de futuristische uitstraling van Havermans' werk en het bijzondere perspectief dat het biedt: "De beeldtaal van Frank doet heel futuristisch aan. We vinden het interessant dat wanneer we 500 jaar terugkijken, we tegelijkertijd 500 jaar vooruit kunnen kijken." Volgens Jan-Wieger staat het jubileum dan ook niet alleen in het teken van herinnering: "We vieren niet alleen het verleden, maar versterken vooral de toekomstkracht van het Besiendershuis en daarmee die van de stad Nijmegen."
Open deuren, verbonden geesten
Het Besiendershuis is niet alleen een podium voor kunstenaars, maar ook een toegankelijke culturele ontmoetingsplek. Zo is er 'De Geest van het Besiendershuis', een interactieve leeservaring voor kinderen vanaf 10 jaar, waarin zij spelenderwijs de geschiedenis van het huis en de stad ontdekken.
Daarnaast organiseert het Besiendershuis regelmatig stadsbrede projecten, zoals de jaarlijkse ’Collage van de stad’. Op 26 april 2026 worden Nijmegenaren opnieuw uitgenodigd om een foto te maken van het uitzicht vanuit hun huis. Jan-Wieger benadrukt het belang van deze initiatieven: “Met dit soort projecten brengen we het Besiendershuis dichter bij de Nijmegenaren. Alle foto’s vormen samen een visuele tijdscapsule die de veranderingen in de stad vastlegt.”
Eerder zette het Besiendershuis al innovatieve projecten op, zoals een podcast over leven op en langs de Waal, die gecommuniceerd werd via een QR-code op de gevel. En een vervolg daarop: een podcast over het Maas-Waalkanaal.
Een huis met een missie
Het Besiendershuis ontwikkelt zich voortdurend als schakel tussen kunst, wetenschap en samenleving. Of het nu gaat om residenties voor kunstenaars en onderzoeksjournalisten of om toegankelijke projecten voor Nijmegenaren, de missie blijft onveranderd. Zoals Jan-Wieger het treffend verwoordt: “Waar het Besiendershuis vroeger scheepsladingen taxeerde, draait het nu om het culturele kapitaal van Nijmegen.” Met het 500+1-jarig bestaan in zicht en nieuwe, spannende projecten op komst, blijft het Besiendershuis dé plek waar heden, verleden en toekomst samenkomen.
Oproep: word suppoost bij het Besiendershuis en beleef het jubileum van dichtbij!
Ter gelegenheid van het 500+1-jarig jubileum zoekt het Besiendershuis enthousiaste suppoosten om bezoekers voor en tijdens de tentoonstelling te verwelkomen en begeleiden. Je inzet wordt beloond met een vrijwilligersvergoeding én de kans om deel uit te maken van een inspirerende culturele omgeving. Lijkt dit je wat? Neem contact op via deze pagina en draag bij aan een onvergetelijk jubileumjaar!
Meer informatie over het Besiendershuis en hun jubileum vind je op besiendershuis.nl.
Fotografie: Edwin Smits
Dit vind je misschien ook leuk…
-
12x waarom je Nijmegen moet bezoeken
De oudste stad van Nederland bruist van de energie! Oftewel: Old City, Young Vibe. Of het nu gaat om een avondje borrelen, cultuur snuiven, shoppen in de oudste winkelstraat of natuur. Nijmegen heeft het allemaal!
-
9x bijzondere historische plekken in Nijmegen
De oudste stad van Nederland zit natuurlijk vol met verhalen. We hebben de meest bijzondere, historische plekken in Nijmegen voor je op een rijtje gezet. Ook op deze plekken ervaar je de geschiedenis nog altijd!
-
Tips voor culturele uitjes in januari 2026
Wil je 2026 beginnen met goede voornemens? Ga dan op cultureel avontuur in Nijmegen. Wij hebben de leukste uitjes voor januari voor je op een rij gezet. Dit zijn onze cultuurtips!
-
Januari 2026: dit zijn de filmtips
Is één van je goede voornemens voor 2026 om meer toffe films te zien? Dan begin je het jaar helemaal goed met onze filmtips voor januari!
-
Filmimpressie: Urchin – Een bestaan zonder houvast
Leven op straat. Bedelen om te overleven. Altijd met de nek aangekeken, nooit gezien worden: dat is Mike, een jonge man van eind twintig, met een leeg, uitzichtloos bestaan en emotioneel murw. Dakloze zwerver, voetveeg, nobody – en de hoofdpersoon.
-
Al ruim 3.300 bezoekers voor Nijmegen, in de tijd verdwaald: film in kerstvakantie nog te zien
Na het succes van Nijmegen, zo mooi als het was is Moerbeek terug met een nieuwe cinematografische ode aan de stad. In Nijmegen, in de tijd verdwaald staat het verleden centraal: van de Valkhofburcht en de veerpont tot de Nijmeegse gassen. Te zien in LUX.
-
De Latijnse School als getuige; op zoek naar een weerbarstige kosmologie
In de Latijnse School is sinds kort een installatie te zien die is ontstaan vanuit een samenwerking tussen POST en Radboud Universiteit. Het is een collectieve studie van Lieke Wouters, Martine van Lubeek en Sonia Kazovsky.
-
Storytelling Festival 2025: Verhalen vieren op het podium
Van 11 tot en met 13 december 2025 bruiste het in het Lindenberg Cultuurhuis van de vertellers. Het vijfjarig bestaan van Storytelling Festival Nijmegen werd uitbundig gevierd met het toepasselijke thema 'Celebration'.
-
Opening Feest van Licht 2025 in museumpark Orientalis
In de donkerste dagen van het jaar brengt Museumpark Orientalis verhalen van hoop en licht tot leven. Ontdek wereldwijde wintertradities, van Romeinse rituelen tot kleurrijke kerststallen, en ervaar de verbondenheid tussen culturen. Te zien t/m 4 jan 2026
-
Het verhaal van de Peemankeetjes
Het begon allemaal met de kiosk in het Hunnerpark. Die is al een tijd dicht en lijkt niemand meer toe te behoren. We vroegen ons af wat er met de kiosk was gebeurd — en stuitten onverwacht op een ander stukje Nijmeegse geschiedenis.
-
Ruimte maken voor toevalligheden: De zoektocht van Fabrikaat naar nieuwe toepassingen van Nijmeegse grondstoffen
Het landschap rondom Nijmegen is al jarenlang in beweging. Hiermee verandert de flora en fauna. Fabrikaat maakt de verschillende lagen van het gebied zichtbaar en tastbaar. Artistiek en zakelijk leider Katerien ter Meulen vertelt hierover.
-
6x kerstvakantietips voor studenten
Blijf jij deze vakantie in Nijmegen? Dan heb je geluk, want deze gezellige stad bruist van de activiteiten, zelfs tijdens de kerstperiode! Voor diegene die het beste uit zijn vakantie wil halen, zetten de wat tips op een rijtje. Fijne kerstvakantie!
-
Filmimpressie: Nijmegen, in de tijd verwaald - een levendige tijdreis door de stad
Na het succes van de documentaire Nijmegen, zo mooi als het was, keert filmmaker en kunstenaar Kees Moerbeek terug met een nieuw hoofdstuk in zijn visuele ode aan de stad. Nijmegen, in de tijd verdwaald is nu te zien in LUX.
-
Wereldlab Nijmegen lanceert fotobiënnale LENS
Op 22 januari 2026 opent Wereldlab Nijmegen -onderdeel van Wereldmuseum- de eerste editie van de biënnale LENS, International Photo Expo Nijmegen, in de iconische Nieuw Honig. Deze tweejaarlijkse tentoonstelling bevrijdt fotografie radicaal van de muur.
-
Orchestre Partout – muziek verbindt en troost
Vanuit de overtuiging dat muziek een universele taal is die mensen verbindt stimuleert Orchestre Partout nieuwkomers in ons land om samen muziek te maken. Wij schoven aan bij een workshop en concert en ervoeren de kracht van samen muziek maken.
-
Beleef de ijstijd tijdens de kerstvakantie in Museum De Bastei
Droom eens groter dan een witte kerst: denk enorme bergen landijs waar giganten als de mammoet en het reuzenhert leefden. Bij Museum De Bastei kruip je deze kerstvakantie in de rol van paleontoloog en maak je deze reuzen (in het klein) na.
-
Nijmeegse band The Drive bij Café Piet Huisman
Voorafgaand aan dit concert spreken we Robert, de eminence grise van de band. Hij is gezegend met een heerlijke rauwe rockstem die direct doet denken aan Paul Rodgers, zanger en frontman van twee iconische bands uit de jaren zeventig: Free en Bad Company.
-
Op atelierbezoek bij... Koos de Vries
De werkplek van een kunstenaar is een bijzondere ruimte. In deze reeks korte fotoreportages, in samenwerking met Beeldende Kunst Nijmegen, stappen we het atelier binnen en krijgen we een inkijkje in de wereld van Nijmeegse kunstenaars.
-
Dit kun je doen met kinderen in de kerstvakantie
Van 20 december t/m 4 januari is het weer kerstvakantie in Nijmegen. De uitgelezen kans om er lekker op uit gaan met de kids! We hebben de leukste tips voor uitjes en activiteiten tijdens de kerstvakantie voor je op een rij gezet!
-
Wintertuinfestival 2025: daar waar verhalen tot leven komen
In de laatste week van november keerde het Wintertuinfestival voor de 30ste keer terug naar Nijmegen. De binnenstad werd deze week met literatuur, optredens, kunst, muziek en voordrachten tot leven gebracht.