Baanbrekend onderzoek biomarker
Jos Oomens is sinds 2013 hoogleraar Moleculaire Structuur en Dynamica aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij combineert technieken als massaspectrometrie en infraroodspectroscopie om bij pasgeboren baby’s moleculen, zogeheten biomarkers, op te sporen die wijzen op een stofwisselingsziekte, die bijvoorbeeld epilepsie kan veroorzaken of om de politie te helpen bij het identificeren van ‘designerdrugs’, zoals 3-MMC.
Fotografie: Erik van 't Hullenaar
Bij pasgeboren baby’s wordt met de hielprik bloed afgenomen om te onderzoeken op stoffen die wijzen op bepaalde ziekten. Met wetenschappelijke technieken worden deze stoffen opgespoord en geïdentificeerd. Dit is één van de toepassingen van het wetenschappelijke onderzoek dat Jos Oomens, hoogleraar Moleculaire Structuur en Dynamiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen doet.
Als fysisch chemicus werkt hij in het grensgebied van natuurkunde en scheikunde. Hij combineert massaspectrometrie met infraroodspectroscopie. Dat gebeurt in het FELIX-laboratorium in Nijmegen waar de vrije elektronenlaser FELIX staat, die infrarood licht produceert.
Massaspectrometrie
Met massaspectrometrie wordt de massa van een molecuul gemeten. Je zou het een weegschaal voor moleculen kunnen noemen. Daarmee herken je een groep moleculen met hetzelfde gewicht, die bestaan uit dezelfde atomen. Maar daarmee is de structuur van deze moleculen, hoe de atomen zijn gerangschikt, nog niet duidelijk. En die structuur bepaalt nu juist de chemische eigenschappen van zo’n molecuul. Met infraroodspectroscopie (IR-spectrum) wordt die structuur wel bepaald.
‘Samen met onderzoekers van het Radboudumc hebben we een molecuul geïdentificeerd, dat wijst op een specifieke metabole ziekte. Dit is een stofwisselingsziekte, die epileptische aanvallen en ernstige ontwikkelingsstoornissen veroorzaakt’, verklaart Jos Oomens. ‘Vroege ontdekking van deze ziekte is van levensbelang, omdat de ziekte niet te genezen, maar wel te behandelen is.’
Jos Oomens werkt ook samen met de politie in Amsterdam als het gaat om het opsporen van stoffen, zoals 3-MMC, ook wel ‘designerdrugs’ genoemd. 3-MMC is sinds 28 oktober verboden. Jos Oomens: ‘Als de politie een partij pillen in beslag heeft genomen, onderzoeken wij de precieze chemische structuur van de designerdrugs.’
Dit artikel verscheen eerder op Tech Gelderland.
Dit vind je misschien ook interessant
-
Meer grip op je slimme apparatuur? Huidige wetgeving schiet tekort
Steeds meer apparaten zijn verbonden met internet, van stofzuigers tot medische apparatuur. Zijn we voldoende beschermd tegen de risico's? Jurist Mattis van 't Schip pleit voor Europese wetgeving die digitale apparaten reguleert als ecosystemen.
-
Hoe zorg je dat stress niet de overhand krijgt tijdens je studie?
De introductieweek in Nijmegen zit erop. Voor velen markeert dit de start van een nieuwe levensfase vol ontmoetingen en uitdagingen. Maar hoe zorg je ervoor dat stress niet de overhand krijgt tijdens je studie?
-
Kan AI het 'gevoel' van een chirurg leren?
Onderzoekers van HealthTech Nexus (UTwente en Radboudumc) onderzoeken of AI kan leren om weefselspanning te meten tijdens operaties, net als ervaren chirurgen op gevoel doen. Succes hiermee kan operatietechnieken verbeteren en complicaties verminderen.
-
Vliegmodel helpt bij het vinden van een nieuw gen voor ontwikkelingsstoornissen
Twee tot drie procent van de bevolking heeft een ontwikkelingsstoornis, zoals autisme of een verstandelijke beperking. Inmiddels zijn er meer dan 1800 genen bekend die een ontwikkelingsstoornis kunnen veroorzaken.
-
Als praten niet meer vanzelfsprekend is
SimpTell helpt mensen met afasie na hersenletsel om snel weer iets duidelijk te maken, ook zonder volledige zinnen. Een samenwerking tussen wetenschap en bedrijfsleven die communiceren weer vanzelfsprekender maakt voor patiënten en logopedisten.
-
Radboudumc krijgt vergunning voor productie van gentherapie
Het Radboudumc krijgt een vergunning voor de productie van genetisch aangepaste afweercellen die kunnen worden ingezet bij kankerbehandelingen. De vergunning volgt op een succesvolle inspectie door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in maart 2026.
-
Wereldwijd onderzoek brengt gezondheidseffecten van lokale voeding in kaart
Een nieuw wereldwijd project brengt traditionele voedingspatronen in kaart in een atlas. Daarnaast onderzoekt dit World Diet Initiative de gezondheidseffecten van deze diëten. Onderzoekers uit twaalf landen werken hieraan mee.
-
Hoe zorgen we dat slimme woningen ook menselijk blijven?
Hoe zorgt slimme technologie ervoor dat ouderen langer zelfstandig thuis wonen én dat het écht bij hen past? Universiteit Maastricht en Radboud Universiteit onderzoeken het in het project Empathic Housing.
-
Radboud op de Vierdaagse
Tijdens de Vierdaagse op zoek naar wat verdieping voor je jezelf weer in het feestgedruis stort? De Radboud Universiteit is tijdens de Vierdaagsefeesten óók in de stad te vinden. Met interessante lezingen en leuke proefjes.
-
Green52 zet restwarmte om in energie
Industriële restwarmte wordt vaak onbenut afgevoerd, maar Wim Essing van Green52 ziet juist in deze vergeten energie grote kansen.
-
Radboudumc start met tattooloos bestralen dankzij innovatieve technologie
De afdeling Radiotherapie van het Radboudumc bestraalt voortaan de meeste patiënten zonder gebruik te maken van de bekende tatoeagepuntjes op de huid die traditioneel worden gebruikt voor positionering tijdens radiotherapie.
-
Wouter van Geffen benoemd tot hoogleraar Longziekten, in het bijzonder thoracale oncologie
Longarts-oncoloog Wouter van Geffen is benoemd tot hoogleraar Longziekten aan het Radboudumc/de Radboud Universiteit. Met zijn onderzoek wil hij de diagnostiek en behandeling van patiënten met longkanker optimaliseren.
-
Sint Maartenskliniek en Radboudumc starten samenwerking met botverankerde prothesezorg voor patiënten met beenamputatie
Sint Maartenskliniek start met het aanbieden van chirurgische botverankerde prothesezorg, ook wel klikprothese of “bone-anchored prosthesis” genoemd. Met dit chirurgische onderdeel van de botverankerde prothese zorg stopte het Radboudumc eerder dit jaar.
-
Psychologen moeten menselijk denken niet vervangen door AI
Voor sommige psychologen wordt het gebruikelijker om AI-systemen in te zetten ter vervanging van het menselijk denken in onderzoek. Dat is een riskante keuze die berust op misvattingen, waarschuwen Iris van Rooij en Olivia Guest in een nieuw artikel.
-
Nieuwste medicijnen werken bij stabiele psoriasis even goed op halve dosering
Driekwart van de mensen die goed effect heeft van de nieuwste soorten biologics tegen psoriasis, kan de dosering veilig verlagen, vaak tot de helft. Deze middelen werken dan nog even goed, blijkt uit een studie onder leiding van het Radboudumc en UZ Gent.
-
Nieuwe test leest DNA completer bij zeldzame genetische aandoening
Een nieuwe test geeft een veel completer beeld van het DNA dan de huidige standaarddiagnostiek en leidt vaker tot een diagnose. De test kan vijftien andere testen vervangen, en is daarmee ook sneller en efficiënter.
-
Stress bij politieagenten beter onder controle door VR-game
Door politieagenten met een VR-game te trainen, krijgen ze hun stressreactie – ook in realistische situaties – beter onder controle. De VR-game, ontwikkeld bij het Donders Instituut, is inmiddels een onderdeel geworden van een aantal politieopleidingen.
-
Culturele verschillen beïnvloeden zorg Turks-Nederlandse patiënten
Nederlandse zorgverleners kijken anders naar de zorg dan Turks-Nederlandse patiënten, waardoor de Nederlandse zorg niet altijd aansluit bij de behoeften van deze patiënten. Dit verlaagt het vertrouwen in de Nederlandse zorg.
-
Smartwatch brengt parkinsonklachten beter in beeld dan ziekenhuisbezoek
Een smartwatch meet veranderingen in onwillekeurige armtrillingen bij mensen met vroege parkinson nauwkeuriger dan een jaarlijkse controle in het ziekenhuis. Dat blijkt uit onderzoek van het Radboudumc.
-
Darmen belangrijk voor de afweer tegen terugkerende verkoudheid
Kinderen met een IgA-tekort zijn vaak verkouden. Onderzoek van het Radboudumc en UMC Utrecht laat nu zien dat darmbacteriën een rol spelen bij de afweer tegen deze terugkerende luchtweginfecties.