Operatie Market Garden en de bevrijding van Nijmegen
“Het geluid van het gevecht klinkt snel harder, echoënd vanaf de omliggende gebouwen. Schoten vlogen over het plein. Ik vuurde blind, aangezien ik werd verblind door de flitsen van granaten en de brandende gebouwen.” - Private Noon in zijn dagboek van 17 september 1944.
Op 17 september 1944 strijdt de Amerikaanse soldaat Noon mee op het Keizer Karelplein. Hij is onderdeel van de 82e luchtlandingsdivisie van het Amerikaanse leger. Zij proberen de Duitsers terug te dringen uit Nijmegen. Op verschillende plekken in de stad wordt drie dagen lang strijd geleverd om het voorgoed te bevrijden.
Slag om Nijmegen
De strijd staat bekend als “De Slag om Nijmegen”. Deze gebeurtenis is voor heel Nederland een belangrijk keerpunt geweest in de Tweede Wereldoorlog. De slag is onderdeel van Operatie Market Garden en bestond uit een combinatie van een luchtlanding (Market) en een grondoffensief (Garden). De gebeurtenis wordt jaarlijks herdacht in Arnhem, maar de strijd is ook in Nijmegen gevoerd. Met de operatie willen de geallieerden niet alleen het hoger liggende terrein in Groesbeek onder controle krijgen, maar ook de verschillende rivierbruggen in de omgeving. Het bekendste Nijmeegse voorbeeld is de Waalbrug. De geallieerden willen voorkomen dat de Duitsers de Waalbrug opblazen. Het verhaal gaat dat verzetsheld Jan van Hoof de explosieven van de Duitsers onklaar heeft gemaakt.
Portretfoto van Jan van Hoof (7 augustus 1922 - 19 september 1944)
Topgeheim overleg
De dag na de slag op het Keizer Karelplein sturen de Duitsers vanuit Arnhem versterking naar Nijmegen om de Amerikanen tegen te houden. De Amerikanen en de Britten overleggen over de beste tactiek. Uiteindelijk besluiten ze naar het Keizer Lodewijk Plein (tegenwoordig het Keizer Trajanusplein) te trekken. Een hevig vuurgevecht barst los. De Duitsers zijn sterk en het wordt duidelijk dat dit dagen kan gaan duren. Zoveel tijd hebben ze echter niet. De Duitsers zijn wellicht van plan om de Waalbrug op te blazen en dat moet voorkomen worden. De Amerikanen en de Britten besluiten per boot de Waal over te steken om ook vanaf de andere kant de Duitsers aan te vallen. In zesentwintig bootjes gaan in verschillende etappes soldaten naar de overkant. Ze blijven niet onopgemerkt door de Duitsers. Schoten worden gelost en lang niet iedereen overleeft het, maar de missie is wel succesvol.
Uiteindelijk lukt het om genoeg soldaten in Lent te krijgen en worden op 20 september zowel de verkeers- als de spoorbrug heroverd. In Arnhem gaat het echter mis. Daar moet de John Frostbrug worden opgegeven. Operatie Market Garden is dus gedeeltelijk mislukt, maar Nijmegen is in ieder geval bevrijd.
Britse militairen in en om schutterputjes op het Keizer Lodewijkplein
Duik in de geschiedenis van de oudste stad van Nederland. Want Nijmegen heeft veel verhalen te vertellen. Benieuwd? Je leest het allemaal in de historische tijdlijn.
Dit vind je misschien ook leuk
-
Erfgoeddag Canisiushof: van internaat tot erfgoed hotspot
Op zondag 29 maart opent Museum De Bastei de deuren van het Canisiushof, het voormalige internaat van het Canisius College, voor een eerste Erfgoeddag. Bezoekers krijgen die dag de unieke kans om bijzondere Nijmeegse erfgoedverhalen te ontdekken.
-
Valkhof Museum vanaf 6 juni open: nieuwe kijk op kunst en geschiedenis
Op zaterdag 6 juni 2026 opent Valkhof Museum opnieuw zijn deuren voor het publiek. Na een grootschalige renovatie en verduurzaming keert het museum terug als een plek waar geschiedenis en kunst elkaar ontmoeten.
-
Ontdek Nijmeegs heden en verleden in de 10delige podcast: Noviomagus naar Nimma
Vraag jij je ook af waar de bijnaam Havana aan de Waal vandaan komt, waarom we in Nijmegen carnaval vieren of wanneer de oude stadsmuren zijn verdwenen? Luister dan naar Noviomagus naar Nimma en duik met ons in nieuwe verhalen over de oudste stad.
-
Publieksprogramma Ver & Nabij
Bij de tentoonstelling Ver & Nabij – gebroeders Van Lymborch X hedendaagse kunstenaars is een speciaal publieksprogramma ontwikkeld waarbij je van harte welkom bent!
-
NPO Start neemt je mee op ontdekkingstocht door Gelderland: Leer Nijmegen opnieuw kennen met NPO Start Podwalks
Verhalen beleef je pas echt op de plek waar ze afspelen. In de nieuwe gratis NPO Start Podwalk-app vind je gps-gestuurde audiowandelingen door heel Nederland, waarmee je al wandelend de verhalen achter bijzondere locaties in Nederland ontdekt.
-
Eerste Internationale LRE Youth Forum in Nijmegen: Jongeren uit heel Europa welkom te reflecteren op de toekomst van herdenking
Jongeren tussen 18 en 25 jaar uit Nederland en heel Europa worden uitgenodigd om deel te nemen aan de eerste editie van het LRE Youth Forum. Dit internationale forum biedt jonge deelnemers perspectieven op de Tweede Wereldoorlog uit te wisselen.
-
Reeksen en Romeinse Rijkdommen: de archeologische collectie van Museum Kam
Wie in Nijmegen-Oost bekend is, heeft het prachtige gebouw van Museum Kam misschien wel eens gezien. Benieuwd naar wat er achter die muren schuilt? Barbara Kruijsen, hoofd Collectie & onderzoek bij het Valkhof Museum, vertelt er meer over.
-
LRE Youth Forum nodigt jonge Europeanen uit in Nijmegen om na te denken over de toekomst van herdenking
Op 2 en 3 maart 2026 vindt in Nijmegen de eerste editie van het LRE Jeugdforum plaats. Jongeren (18-25 jaar) uit heel Europa komen hier samen om kritisch te reflecteren op de toekomst van herdenken.
-
Opening van de tentoonstelling Ver & Nabij
‘Ver & Nabij’ in de Stevenskerk vormt de finale van het Gebroeders Van Lymborch-jaar. De expositie verbindt hun wereldberoemde werk met dat van hedendaagse kunstenaars en geeft een spannende nieuwe dimensie aan dit iconische Nijmeegse erfgoed.
-
Reprise voorstelling "professor Bombastix en het tovenaarsgeheim" op kasteel Hernen
Zondag 1 februari komt de voorstelling "Professor Bombastix en het Tovenaarsgeheim", na groot succes, nog een keer naar kasteel Hernen.
-
Wederom avond van hoop en leven in stadscentrum van Nijmegen met veel zang en licht
Ook dit jaar wordt er op de vooravond (21 februari 2026) van de herdenking van het afschuwelijke bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944 met zang en licht stil gestaan bij de dromen van de slachtoffers van toen. Dit is het programma van de avond.
-
Programma 2026 rondom herdenking bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944
Nijmegen herdenkt in februari de slachtoffers van het bombardement van 22 februari 1944. Met een programma vol reflectie en ontmoeting, van oecumenische diensten en stille tochten tot een expositie in het Regionaal Archief, houden we de herinnering levend
-
Record bezoekersaantallen voor Museum De Bastei
Museum De Bastei in Nijmegen heeft in 2025 een recordjaar beleefd. Met 63.252 bezoekers trok het museum ruim 10.000 bezoekers meer dan het jaar ervoor. Het succes laat zien dat de belangstelling voor de geschiedenis van Nijmegen onverminderd groot is.
-
Ver & Nabij - gebroeders Van Lymborch x hedendaagse kunstenaars opent op 18 januari
Op zondag 18 januari opent de tentoonstelling Ver & Nabij – gebroeders Van Lymborch x hedendaagse kunstenaars voor het publiek. In de Stevenskerk worden thema's en details uit het werk van de broers verbonden aan werk van dertig kunstenaars van nu.
-
Professor Bombastix en het tovenaarsgeheim voor het eerst naar kasteel Hernen
Professor Bombastix komt dit jaar voor het eerst naar kasteel Hernen met zijn interactieve voorstelling "Het Tovenaarsgeheim". Deze zal op 18 januari en 1 februari te bezoeken zijn.
-
12x waarom je Nijmegen moet bezoeken
De oudste stad van Nederland bruist van de energie! Oftewel: Old City, Young Vibe. Of het nu gaat om een avondje borrelen, cultuur snuiven, shoppen in de oudste winkelstraat of natuur. Nijmegen heeft het allemaal!
-
9x bijzondere historische plekken in Nijmegen
De oudste stad van Nederland zit natuurlijk vol met verhalen. We hebben de meest bijzondere, historische plekken in Nijmegen voor je op een rijtje gezet. Ook op deze plekken ervaar je de geschiedenis nog altijd!
-
Het Besiendershuis viert 500+1 jaar: een historisch huis met een dynamische toekomst
Dit jaar viert het Besiendershuis zijn 501-jarig bestaan. Door de eeuwen heen heeft dit historische pand aan de Waalkade vele functies gehad en is het na de oorlog een plek van culturele ontmoeting en vernieuwing cultuur geworden.
-
Al ruim 3.300 bezoekers voor Nijmegen, in de tijd verdwaald: film in kerstvakantie nog te zien
Na het succes van Nijmegen, zo mooi als het was is Moerbeek terug met een nieuwe cinematografische ode aan de stad. In Nijmegen, in de tijd verdwaald staat het verleden centraal: van de Valkhofburcht en de veerpont tot de Nijmeegse gassen. Te zien in LUX.
-
Het verhaal van de Peemankeetjes
Het begon allemaal met de kiosk in het Hunnerpark. Die is al een tijd dicht en lijkt niemand meer toe te behoren. We vroegen ons af wat er met de kiosk was gebeurd — en stuitten onverwacht op een ander stukje Nijmeegse geschiedenis.