Een sauna van 3600 jaar oud ontdekt in Nijmegen-Noord
Een vindplaats uit de bronstijd in Nijmegen blijkt een locatie met zweethutten en koudwaterbaden. Dat is uniek voor het vasteland van Europa. Zulke vroege sauna’s zijn in Europa alleen bekend uit Groot-Brittannië en Ierland.
Open plek in het bos
De sauna was ingericht op een open plek in een eikenbos langs een dode rivierarm (restgeul). In de bedding daarvan hebben mensen 36 eeuwen geleden een maalsteen neergelegd met een bronzen dolkje erbij. Zulke offerrituelen zijn uit de bronstijd algemeen bekend.
Kleibollen
Anders dan in Groot-Brittannië en Ierland werden in de sauna niet alleen hete stenen gebruikt, maar vooral hete kleibollen. Daarvan zijn er vele honderden gevonden. Dat deze opmerkelijke hittebron werd gebruikt, valt te verklaren uit de ligging van de vindplaats. Nijmegen-Noord ligt op de Betuwse kleigronden. Forse stenen waren alleen kilometers zuidelijker te vinden. Andere vondsten op de locatie zijn scherven van aardewerk, een bronzen bijlfragment, dierlijke resten en bewerkt vuursteen. Vergeleken met vondsten van nederzettingen uit de bronstijd zijn het er opvallend weinig. Bijzonder is de ontdekking van hoefsporen, mogelijk van offerdieren.
Een grote vraag blijft wie degenen waren die zich af en toe naar deze plek begaven. Waren het de families uit de omgeving van wie we de boerderijen kennen? Of moeten we, gezien de grote zeldzaamheid van prehistorische sauna’s in onze streken, eerder aan religieuze specialisten uit een veel ruimer gebied denken?
Onderzoek
De sauna is gevonden in de Waalsprong waar veel woningbouw plaatsvindt. De gemeentelijke archeologische dienst onderzoekt het gebied en bewaart en bestudeert de vondsten. Deze vondst van zo’n twintig jaar geleden is nu uitgebreid onderzocht en zorgt voor een opmerkelijke conclusie. Over het onderzoek verschijnt eind september een uitgebreid artikel in het blad Archeologie in Nederland. Het onderzoeksrapport zal later dit jaar uitkomen in de gemeentelijke reeks Archeologische Berichten Nijmegen.
Dit vind je misschien ook leuk...
-
Nieuwe muurschildering Gebroeders van Lymborch onthuld: middeleeuwse taferelen op de plek van de Burchtpoort
Op vrijdag 2 oktober werd in Nijmegen een opvallende muurschildering onthuld. In drie vensters, uitgevoerd in lazuurblauw en goud, eert het werk de middeleeuwse miniatuurschilders, de Gebroeders Van Lymborch.
-
Open Monumentendag 2026: wat schuilt er achter deze plekken?
Ken je dat tunneltje waar je doorheen gaat als je over de spoorbrug fietst? Wat is dat eigenlijk voor gebouw? En wat is er te zien in die grot in het Kronenburgerpark? IntoNijmegen zocht het uit tijdens de 40e editie van de Open Monumentendag Nijmegen.
-
5x dit wil je niet missen tijdens TOEN Festival 2026
Van 10 tot en met 18 oktober 2026 kun je in de oudste stad van Nederland weer volop in het verleden duiken tijdens TOEN Festival. Dit jaar staat het festival in het teken van het thema 'Op het lijf geschreven. Bekijk onze vijf tips!
-
Stichting Waalcrossing Nijmegen organiseert aantal bijzondere activiteiten rondom de herdenkingen van 82 jaar Operation Market Garden
Op vrijdag 18 september 2026 stap je terug in de tijd, 82 jaar na de hevige strijd in de binnenstad van Nijmegen. Met levende geschiedenis ontdek je deze dag verschillende verhalen op diverse locaties in de stad.
-
Honderden leerlingen stappen terug in de tijd tijdens de negende editie van de Middeleeuwse Scholendagen in Nijmegen
Van dinsdag 15 tot en met vrijdag 18 september beleven honderden leerlingen uit groep 5 t/m 8 de middeleeuwen tijdens de negende editie van de Middeleeuwse Scholendagen in Nijmegen, precies op de plekken waar de geschiedenis zich afspeelde.
-
Ontdek de Nijmeegse geschiedenis tijdens TOEN Festival 2026
Tijdens TOEN 2026, met dit jaar als thema ‘Op het lijf geschreven’, ontdek je van 10 t/m 18 oktober hoe lichaam en geest geenvanzelfsprekendheden zijn, maar worden gevormd door kennis, cultuur en maatschappelijke normen door de jaren heen.
-
Nieuwe tentoonstelling te zien in de Stevenskerk: Sapa Punja? Molukse verhalen uit Nijmegen
Sapa punja? Molukse verhalen uit Nijmegen is nu te zien in de Stevenskerk in Nijmegen. De tentoonstelling werd gisteravond feestelijk geopend in aanwezigheid van burgemeester Hubert Bruls en ruim 450 gasten uit Molukse gemeenschappen.
-
Jaarlijkse herdenking Waaloversteek 20 september
Op zondag 20 september aanstaande vindt de jaarlijkse herdenking plaats van de Waaloversteek. De oversteek was onderdeel van Operatie Market Garden en speelde een belangrijke rol bij de bevrijding van Nijmegen.
-
Open Monumentendag Nijmegen viert 40 jaar met muziek, film, kunst en verhalen door de hele stad
Op zaterdag 12 en zondag 13 september viert Open Monumentendag Nijmegen haar 40e editie. Onder het landelijke thema ‘Veerkrachtig erfgoed’ openen opnieuw tientallen bijzondere gebouwen en plekken en komt erfgoed door de hele stad tot leven.
-
Uitshirt geïnspireerd op middeleeuwse schilderkunst maakt N.E.C.-kunstcollectie compleet
Het nieuwe uitshirt van N.E.C. is het laatste pronkstuk in de kledingcollectie dat N.E.C. in samenwerking met Robey Sportswear lanceert voor het seizoen 2026-2027.
-
Help mee met de was tijdens de Kids-Zomerweken op kasteel Hernen
Op woensdag 5 augustus, tijdens de Kids-Zomerweken, kunnen bezoekers twee wasdames treffen op kasteel Hernen. Ze leren de kinderen hoe de was in de middeleeuwen werd gedaan. De kinderen mogen zelf ook een handje meehelpen.
-
Tussen duizenden Romeinse potjes, amforen en sieraden: Op bezoek bij Museum Kam in de Verhaal van Gelderland Podcast
In de nieuwste aflevering van de Verhaal van Gelderland Podcast gaan ze op bezoek bij Museum Kam en nemen ze een kijkje bij tal van gebruiksvoorwerpen en kunstobjecten uit de Romeinse tijd.
-
Grootste Romeinse badhuis in Nederland opgegraven
In Nijmegen is bij opgravingen in de Romeinse stad Ulpia Noviomagus een groot deel van een Romeins badhuis blootgelegd door archeologen van onderzoekbureaus RAAP en BAAC. Het gaat om het grootste badhuiscomplex uit de Romeinse periode in Nederland.
-
Een zelfvoorzienend dorp voor weeskinderen: Op bezoek bij Museum Kinderdorp Neerbosch in de Verhaal van Gelderland Podcast
In Kinderdorp Neerbosch leefden, werkten en woonden tot het jaar 2000 ongeveer twintigduizend weeskinderen. Voor de nieuwe aflevering van de Verhaal van Gelderland Podcast gaan komen we meer te weten over het leven op deze bijzondere plek.
-
Internationale Peacewalk komt aan in Nijmegen: 250 wandelaars verenigd voor vrede op laatste Nederlandse etappe
Op zaterdag 2 mei kwamen zo’n 250 wandelaars aan in Nijmegen op de laatste Nederlandse etappe van de internationale Peacewalk. Deze tocht is een gezamenlijke pelgrimstocht die dwars door Europa het langste vredespad ter wereld volgt.
-
Open Joodse Huizen: Huizen van Verzet 3 mei 2026 in Nijmeg:
Op zondag 3 mei 2026 herdenkt Open Joodse Huizen Nijmegen de vervolging van de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog in woonkamers en in de aula van de Joodse begraafplaats tijdens een jaarlijks programma van herdenkingsbijeenkomsten.
-
De Peacewalk komt naar Nijmegen
De Peacewalk is niet zomaar een pelgrimstocht, het is een internationale en gezamenlijke wandeling op weg naar vrede. Het pad doorkruist 19 landen en kent diverse startpunten en -tijden, maar zover hoef je niet te lopen.
-
Publiekshistoricus Koen Terheijden host podcast “Noviomagus naar Nimma”: “Ik hoop dat mensen gaan inzien dat geschiedenis voor iedereen leuk kan zijn”
De geschiedenis van Nijmegen blijft fascineren. Zo verschenen er eerder al podcasts over Het Bombardement en De Piersonrellen, maar nu is er Noviomagus naar Nimma: een podcast die kiest voor een bredere invalshoek. Host Koen Terheijden vertelt erover.
-
Pech in Oorlogstijd: Een spannende reis door verborgen geschiedenis
Op 19 en 25 april en 6 juni 2026 rijdt de Zonnetrein van Nyma Tours door Nijmegen-West. Met drie gidsen ontdek je aangrijpende verhalen over plekken waar mensen in de Tweede Wereldoorlog het noodlot niet konden ontlopen.
-
Terugblik op het Gebroeders Van Lymborchjaar
“We hebben niet de originelen maar we hebben wel het originele verhaal”. Afgelopen vrijdag 3 april 2026 werd het Gebroeders Van Lymborch Jaar officieel afgesloten met een drukbezochte bijeenkomst in de Stevenskerk.