Een sauna van 3600 jaar oud ontdekt in Nijmegen-Noord
Een vindplaats uit de bronstijd in Nijmegen blijkt een locatie met zweethutten en koudwaterbaden. Dat is uniek voor het vasteland van Europa. Zulke vroege sauna’s zijn in Europa alleen bekend uit Groot-Brittannië en Ierland.
Open plek in het bos
De sauna was ingericht op een open plek in een eikenbos langs een dode rivierarm (restgeul). In de bedding daarvan hebben mensen 36 eeuwen geleden een maalsteen neergelegd met een bronzen dolkje erbij. Zulke offerrituelen zijn uit de bronstijd algemeen bekend.
Kleibollen
Anders dan in Groot-Brittannië en Ierland werden in de sauna niet alleen hete stenen gebruikt, maar vooral hete kleibollen. Daarvan zijn er vele honderden gevonden. Dat deze opmerkelijke hittebron werd gebruikt, valt te verklaren uit de ligging van de vindplaats. Nijmegen-Noord ligt op de Betuwse kleigronden. Forse stenen waren alleen kilometers zuidelijker te vinden. Andere vondsten op de locatie zijn scherven van aardewerk, een bronzen bijlfragment, dierlijke resten en bewerkt vuursteen. Vergeleken met vondsten van nederzettingen uit de bronstijd zijn het er opvallend weinig. Bijzonder is de ontdekking van hoefsporen, mogelijk van offerdieren.
Een grote vraag blijft wie degenen waren die zich af en toe naar deze plek begaven. Waren het de families uit de omgeving van wie we de boerderijen kennen? Of moeten we, gezien de grote zeldzaamheid van prehistorische sauna’s in onze streken, eerder aan religieuze specialisten uit een veel ruimer gebied denken?
Onderzoek
De sauna is gevonden in de Waalsprong waar veel woningbouw plaatsvindt. De gemeentelijke archeologische dienst onderzoekt het gebied en bewaart en bestudeert de vondsten. Deze vondst van zo’n twintig jaar geleden is nu uitgebreid onderzocht en zorgt voor een opmerkelijke conclusie. Over het onderzoek verschijnt eind september een uitgebreid artikel in het blad Archeologie in Nederland. Het onderzoeksrapport zal later dit jaar uitkomen in de gemeentelijke reeks Archeologische Berichten Nijmegen.
Dit vind je misschien ook leuk...
-
Pech in Oorlogstijd: Een spannende reis door verborgen geschiedenis
Op 19 en 25 april en 6 juni 2026 rijdt de Zonnetrein van Nyma Tours door Nijmegen-West. Met drie gidsen ontdek je aangrijpende verhalen over plekken waar mensen in de Tweede Wereldoorlog het noodlot niet konden ontlopen.
-
Terugblik op het Gebroeders Van Lymborchjaar
“We hebben niet de originelen maar we hebben wel het originele verhaal”. Afgelopen vrijdag 3 april 2026 werd het Gebroeders Van Lymborch Jaar officieel afgesloten met een drukbezochte bijeenkomst in de Stevenskerk.
-
Vrijwilliger worden in het Nationaal Fietsmuseum Velorama in Nijmegen?
In het Nationaal Fietsmuseum Velorama is er een permanente presentatie van de grootste en belangrijkste fietscollectie ter wereld. Met een de groei van het aantal bezoekers heeft Velorama dringend behoefte aan uitbreiding van het team van vrijwilligers.
-
De top 3 van de Gelderse Roos Prijs 2026 is bekend Inspirerende erfgoedprojecten maken verborgen verhalen zichtbaar
Diverse Gelderse erfgoedprojecten maken verborgen geschiedenisverhalen zichtbaar. En van elkaars successen kun je leren. Daarom biedt de Gelderse Roos Prijs van Erfgoed Gelderland een podium voor zulke inspirerende erfgoedprojecten. De top 3 is nu bekend.
-
Erfgoeddag Canisiushof: van internaat tot erfgoed hotspot
Op zondag 29 maart opent Museum De Bastei de deuren van het Canisiushof, het voormalige internaat van het Canisius College, voor een eerste Erfgoeddag. Bezoekers krijgen die dag de unieke kans om bijzondere Nijmeegse erfgoedverhalen te ontdekken.
-
Valkhof Museum vanaf 6 juni open: nieuwe kijk op kunst en geschiedenis
Op zaterdag 6 juni 2026 opent Valkhof Museum opnieuw zijn deuren voor het publiek. Na een grootschalige renovatie en verduurzaming keert het museum terug als een plek waar geschiedenis en kunst elkaar ontmoeten.
-
Ontdek Nijmeegs heden en verleden in de 10delige podcast: Noviomagus naar Nimma
Vraag jij je ook af waar de bijnaam Havana aan de Waal vandaan komt, waarom we in Nijmegen carnaval vieren of wanneer de oude stadsmuren zijn verdwenen? Luister dan naar Noviomagus naar Nimma en duik met ons in nieuwe verhalen over de oudste stad.
-
Publieksprogramma Ver & Nabij
Bij de tentoonstelling Ver & Nabij – gebroeders Van Lymborch X hedendaagse kunstenaars is een speciaal publieksprogramma ontwikkeld waarbij je van harte welkom bent!
-
NPO Start neemt je mee op ontdekkingstocht door Gelderland: Leer Nijmegen opnieuw kennen met NPO Start Podwalks
Verhalen beleef je pas echt op de plek waar ze afspelen. In de nieuwe gratis NPO Start Podwalk-app vind je gps-gestuurde audiowandelingen door heel Nederland, waarmee je al wandelend de verhalen achter bijzondere locaties in Nederland ontdekt.
-
Eerste Internationale LRE Youth Forum in Nijmegen: Jongeren uit heel Europa welkom te reflecteren op de toekomst van herdenking
Jongeren tussen 18 en 25 jaar uit Nederland en heel Europa worden uitgenodigd om deel te nemen aan de eerste editie van het LRE Youth Forum. Dit internationale forum biedt jonge deelnemers perspectieven op de Tweede Wereldoorlog uit te wisselen.
-
Reeksen en Romeinse Rijkdommen: de archeologische collectie van Museum Kam
Wie in Nijmegen-Oost bekend is, heeft het prachtige gebouw van Museum Kam misschien wel eens gezien. Benieuwd naar wat er achter die muren schuilt? Barbara Kruijsen, hoofd Collectie & onderzoek bij het Valkhof Museum, vertelt er meer over.
-
LRE Youth Forum nodigt jonge Europeanen uit in Nijmegen om na te denken over de toekomst van herdenking
Op 2 en 3 maart 2026 vindt in Nijmegen de eerste editie van het LRE Jeugdforum plaats. Jongeren (18-25 jaar) uit heel Europa komen hier samen om kritisch te reflecteren op de toekomst van herdenken.
-
Opening van de tentoonstelling Ver & Nabij
‘Ver & Nabij’ in de Stevenskerk vormt de finale van het Gebroeders Van Lymborch-jaar. De expositie verbindt hun wereldberoemde werk met dat van hedendaagse kunstenaars en geeft een spannende nieuwe dimensie aan dit iconische Nijmeegse erfgoed.
-
Reprise voorstelling "professor Bombastix en het tovenaarsgeheim" op kasteel Hernen
Zondag 1 februari komt de voorstelling "Professor Bombastix en het Tovenaarsgeheim", na groot succes, nog een keer naar kasteel Hernen.
-
Wederom avond van hoop en leven in stadscentrum van Nijmegen met veel zang en licht
Ook dit jaar wordt er op de vooravond (21 februari 2026) van de herdenking van het afschuwelijke bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944 met zang en licht stil gestaan bij de dromen van de slachtoffers van toen. Dit is het programma van de avond.
-
Programma 2026 rondom herdenking bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944
Nijmegen herdenkt in februari de slachtoffers van het bombardement van 22 februari 1944. Met een programma vol reflectie en ontmoeting, van oecumenische diensten en stille tochten tot een expositie in het Regionaal Archief, houden we de herinnering levend
-
Ver & Nabij - gebroeders Van Lymborch x hedendaagse kunstenaars opent op 18 januari
Op zondag 18 januari opent de tentoonstelling Ver & Nabij – gebroeders Van Lymborch x hedendaagse kunstenaars voor het publiek. In de Stevenskerk worden thema's en details uit het werk van de broers verbonden aan werk van dertig kunstenaars van nu.
-
Record bezoekersaantallen voor Museum De Bastei
Museum De Bastei in Nijmegen heeft in 2025 een recordjaar beleefd. Met 63.252 bezoekers trok het museum ruim 10.000 bezoekers meer dan het jaar ervoor. Het succes laat zien dat de belangstelling voor de geschiedenis van Nijmegen onverminderd groot is.
-
Professor Bombastix en het tovenaarsgeheim voor het eerst naar kasteel Hernen
Professor Bombastix komt dit jaar voor het eerst naar kasteel Hernen met zijn interactieve voorstelling "Het Tovenaarsgeheim". Deze zal op 18 januari en 1 februari te bezoeken zijn.
-
12x waarom je Nijmegen moet bezoeken
De oudste stad van Nederland bruist van de energie! Oftewel: Old City, Young Vibe. Of het nu gaat om een avondje borrelen, cultuur snuiven, shoppen in de oudste winkelstraat of natuur. Nijmegen heeft het allemaal!