Nijmegen in 2033 Culturele Hoofdstad van Europa?

| Door: Emmy Bours | |

Nijmegen heeft een grote ambitie: in 2033 wil de stad de titel Culturele Hoofdstad van Europa binnenslepen. Dat klinkt misschien nog ver weg, maar achter de schermen wordt er al keihard gewerkt. Sinds januari is een driekoppig team van kwartiermakers op pad om te horen wat er leeft in de stad. We spraken met ‘kartrekker’ Maike Fleuren over de plannen, de lessen uit de wijken en waarom cultuur veel breder is dan kunst alleen.

Wie aan de cultuursector in Nijmegen en omstreken denkt, komt al snel uit bij Maike Fleuren. Geboren en getogen in de Waalstad, begon haar herkenbare rode draad ooit bij festivals zoals de Valkhof Affaire, Oerol en Robodock. Na een omweg als directeur van productiehuis De Nieuwe Oost merkte ze dat ze te ver van de inhoud afstond. Ze besloot als zelfstandige terug te keren naar de basis - letterlijk en figuurlijk. Zo was ze onder andere betrokken bij de muzikale broedplaats De Basis en zocht ze de verbinding op tussen cultuur en maatschappelijk initiatief in het Ketelhuis in de Aldenhof. 

Toen de vacature voor kwartiermaker Nijmegen 2033 voorbijkwam, ging haar hart sneller kloppen, al was er ook gezonde spanning: "Ik twijfelde ergens ook, want dit project is zó ontzettend groot. Je moet zo ontzettend veel partijen en verschillende bloedgroepen bij elkaar brengen in een tijd waarin verbinding niet altijd vanzelfsprekend is. Maar de inhoud won het van de twijfel. Ik wil hier echt mijn schouders onder zetten.”

Het 'dreamteam' 

Maike doet dit uiteraard niet alleen. Samen met Angela Verkuijlen (voormalig nachtburgemeester, gezegend met een gigantisch netwerk) en Joris van Meel (de expert op het gebied van communicatie en tone of voice) vormt zij het kwartiermakersteam. Zelf vult Maike de rol van strateeg en generalist in. Samen proberen ze de komende tijd "wel 10.000 bakkies te drinken" met Nijmegenaren om te achterhalen wat er in Nijmegen leeft. 

Wat houdt Nijmegen 2033 écht in?

Als je denkt aan de Culturele Hoofdstad van Europa, denk je al snel aan grote theatershows, drukbezochte musea en toeristische trekpleisters. Maar de insteek van de Europese jury is de afgelopen decennia enorm verschoven. Het gaat allang niet meer om 'laten zien hoe goed je al bent'. 

Het gaat om cultuur als middel om een maatschappelijke beweging op gang te brengen. Cultuur in de breedste zin van het woord: hoe we samenleven en met elkaar omgaan. Dit gaat van eetgewoontes tot taal en van sport tot kunstbeoefening. 

Mentale stadsontwikkeling 

Maike trekt graag de vergelijking met de Deense stad Aarhus, die in 2017 Culturele Hoofdstad was. Aarhus groeide destijds snel en greep de titel aan om samen met inwoners na te denken over duurzaamheid, democratie en hoe je elkaar blijft vinden in een veranderende stad. 

"Nijmegen groeit de komende tien jaar door richting de 200.000 inwoners", legt Maike uit. "Hoe zorgen we ervoor dat dit meer is dan alleen een plek waar je woont? Hoe zorgen we dat iedereen zich hier thuis blijft voelen? Het gaat niet alleen om fysieke stadsontwikkeling en huizen bouwen, maar juist om de mentale stadsontwikkeling. Hoe voorkomen we de kloof tussen stad en wijk of tussen arm en rijk?" Dat zijn vraagstukken die tijdens deze verkennende fase voorbijkomen.

Met de poten in de Nijmeegse klei: de Stadscafés

Om die opgave tastbaar te maken, trekt het team heel bewust de verschillende wijken van Nijmegen in met hun Stadscafés. Het doel is om naar de mensen toe te gaan, in plaats van te verwachten dat iedereen naar het centrum komt. De eerste bijeenkomsten vonden plaats in Lindenholt en bij Café Piet Huisman op het randje van Hatert. De verhalen die daar naar boven komen, vormen de brandstof voor de plannen.  

Daarnaast verspreidt het team vragenkaarten met de treffende openingsvraag: Hoe gaat het nu écht met Nijmegen? Uit deze eerste gesprekken en kaarten filtert het team al direct de nodige signalen. Inwoners maken zich zorgen over polarisatie, maar praten ook over de fysieke groei van de stad over het water en de historische achtergrond van hun eigen wijken. Er is veel behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsplekken in de buurt nu de stad steeds voller gebouwd wordt.  

"De enige goede reden om Culturele Hoofdstad te worden is als we dit doen met de inwoners van Nijmegen op basis van onderwerpen die zij belangrijk vinden", aldus Maike.

Hoe worden we de uitverkorene? 

Het formele traject richting 2033 kent een strakke planning. Landen worden via een rotatiesysteem aangewezen, en in 2033 is het de beurt aan Italië en Nederland om elk één stad voor te dragen. De allereerste horde voor het Nijmeegse team wordt deze zomer genomen, wanneer er een contourenschets wordt ingediend bij de gemeenteraad. Dit is een eerste concept ‘in houtskool’ dat de richting van de plannen bepaalt.  

Zodra de politiek groen licht geeft, start de intensieve fase van het schrijven van het eerste zogeheten 'bidboek' voor de Europese jury. Na een eerste selectieronde valt een deel van de Nederlandse kandidaat-steden af. De overblijvers krijgen een jaar de tijd om hun plannen aan te scherpen voor de definitieve presentatie, waarna de winnende stad nog vier jaar de tijd krijgt om het hoofdstedelijke jaar voor te bereiden. 

Denk en praat mee tijdens het volgende Stadscafé!  

Tijdens het gesprek is de toewijding van Maike aan haar geboortestad onmiskenbaar. Ze geniet van de enorme hoeveelheid kennis die ze dagelijks opdoet en de dynamiek van het project waarin ze volledig op haar plek zit. Haar boodschap aan de Nijmegenaren is dan ook vooral een open uitnodiging om te delen wat hen bezighoudt. Ze hoort in de stadsgesprekken graag waar de zorgen liggen, maar is minstens zo benieuwd naar de maatschappelijke initiatieven die inwoners juist een kans zouden willen geven of waar ze zelf al bij betrokken zijn in de stad.  

Voor iedereen die mee wil bouwen aan de toekomst van de stad, zijn zorgen wil delen of een mooi initiatief wil pitchen, staat de deur wijd open. Op dinsdag 23 juni organiseren de kwartiermakers het volgende Stadscafé bij de Lindenberg. Inwoners kunnen zich via de website aanmelden om mee te praten en te denken. Wie niet aanwezig kan zijn maar wel zijn stem wil laten horen, kan deze vragenlijst invullen of contact opnemen met het team om samen een bakkie te drinken en de toekomst van Nijmegen vorm te geven. 

 

Fotografie: Mika Kraft

Deze website gebruikt cookies

Deze website maakt gebruik van cookies (Functioneel, Analytisch, Marketing) die noodzakelijk zijn om de website zo goed mogelijk te laten functioneren. Door op accepteren te klikken, geef je aan hiermee akkoord te gaan.