Een kijkje in het ADHD-brein in de educatieve escape room ADHD Escape

| Door: Sarah Tjeerdsma | |

Overal slingeren spullen rond, gedachtestromen lopen door elkaar heen en meldingen blijven maar binnenkomen op de tablet. Tegelijkertijd zendt de radio onafgebroken ADHD-FM uit. Kortom: chaos! En probeer nu nog maar eens je to-do-lijstje af te werken voordat je zo meteen op vakantie gaat. Waan je in de belevingswereld van iemand met ADHD in de educatieve escape room ADHD Escape – De Grote Uitzending. Afgelopen week was deze te beleven op het jongerenplein tijdens de Vierdaagsefeesten. Het doel van de escape room is om meer begrip te creëren voor een brein dat net even anders werkt dan dat van de meeste mensen – met uitdagingen én kwaliteiten. 

Voorbij de vooroordelen 

Nog altijd bestaan er veel misverstanden over ADHD. Vooral jonge mensen met ADHD ervaren regelmatig onbegrip van hun omgeving. Onderzoekers van het Radboudumc en Donders Instituut voor Brein, Cognitie en Gedrag willen daar verandering in brengen door bezoekers op een speelse manier kennis te laten maken met de dagelijkse werkelijkheid van iemand met ADHD. Zo hopen ze meer begrip te creëren bij de mensen om hen heen, zoals ouders, docenten en leeftijdsgenoten.

Het idee ontstond bij onderzoeker Martine Hoogman, die al ruim twintig jaar onderzoek doet naar ADHD. Samen met Jeanette Mostert en Yvonne Kuipers van het Donders City Lab zette zij een Honours Lab op aan de Radboud Universiteit. Studenten kregen de opdracht een prototype te ontwikkelen voor een educatieve escape room over ADHD.

Een van de studenten die meewerkte aan het project was Josje Meesters. Hoewel ze psychologie studeert, wist ze vooraf eigenlijk weinig over ADHD. "Eigenlijk dacht ik vooral: druk", zegt ze lachend. Tijdens het Honours Lab ontdekte ze dat ADHD veel breder is dan dat. Ze leerde dat ADHD onder de parapluterm neurodiversiteit valt, net als bijvoorbeeld autisme en dyslexie. Daarnaast ontdekte ze dat ADHD zich bij meisjes vaak anders uit dan bij jongens. "Dat is eigenlijk heel logisch, maar ik had er nooit bij stilgestaan."

Meer dan alleen problemen 

Waar Hoogman in het begin van haar carrière probeerde om ADHD beter te begrijpen vanuit een biologisch perspectief, is haar invalshoek in de jaren daarna wat verschoven. Door haar samenwerking met patiëntenorganisaties merkte ze dat mensen met ADHD behoefte hadden aan iets anders: meer aandacht voor de positieve kanten. "Als je alleen maar op één stukje van het complete plaatje focust, de problemen die mensen ervaren, dan kun je nooit helemaal begrijpen wat ADHD is", legt ze uit. 

Volgens Hoogman kan kennis over positieve eigenschappen mensen helpen bij het kiezen van een studie of baan die beter bij hen past, of bij het uitleggen van hun gedrag aan een partner of collega's. Als mensen hun sterke kanten niet kennen of benutten, laten ze namelijk kansen liggen. Bovendien kan kennis over de positieve aspecten bijdragen aan meer zelfvertrouwen. "Veel mensen met ADHD horen hun hele leven vooral wat ze niet goed kunnen. Een beetje balans aanbrengen kan de kwaliteit van leven echt vergroten." Die zoektocht naar meer balans vormde dan ook het uitgangspunt voor de escape room. 

“Met deze escape room wilden we een beetje af van ‘je hebt een stoornis’”, vertelt Josje. Daarom krijgen ook juist de positieve kanten van ADHD een plek in de escape room. Positieve eigenschappen die vaak met ADHD worden geassocieerd zijn enthousiasme, creativiteit, empathie, sociaal zijn en out-of-the-box denken. Ook kunst en creativiteit krijgen een prominente plek in de escape room. Niet voor niets wordt ADHD vaak in verband gebracht met beroepen waarin creatief denken een belangrijke rol speelt, zoals kunstenaars en comedians. Tegelijkertijd benadrukt Hoogman dat ADHD zich bij iedereen anders uit. "We willen juist voorkomen dat we nieuwe stereotypen creëren."

De zoektocht naar balans

Toch belicht de escape room niet alleen de positieve kanten. Hoogman vindt het belangrijk die balans te bewaren. "Mensen met ADHD hebben ook echt wel problemen in het dagelijks leven en die moeten we niet vergeten. Anders zou het niet iets zijn waarvoor mensen hulp vragen. Dat ik inzoom op het ene aspect betekent niet dat ik me niet bezighoud met het andere.” Daarom werkten ook studenten met ADHD mee aan de ontwikkeling van de escape room. Hun ervaringen vormden een belangrijke inspiratiebron voor de opdrachten en verhaallijn. Hoogman vertelt dat dit inmiddels wel de tendens is in de wetenschap: de doelgroep betrekken bij het onderzoek zorgt voor hogere kwaliteit en een betere aansluiting op de werkelijkheid. Volgens Hoogman hoeft de escape room ook niet ieders persoonlijke ervaring volledig weer te geven. "Dat kan natuurlijk niet. Maar als het toch een opening geeft om er een keertje bij stil te staan en een aanleiding kan zijn om erover in gesprek te gaan, denk ik dat dat sowieso winst is." 

De kracht van verschillende breinen

De ontwikkelaars van de escape room deden een opvallende ontdekking: groepen waarin zowel mensen met als zonder ADHD samenwerkten, presteerden beter dan groepen die alleen uit mensen met ADHD of alleen uit mensen zonder ADHD bestonden. "Dat weerspiegelt eigenlijk heel mooi de samenleving", zegt Meesters. "Je hebt alle soorten breinen nodig." Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van de escape room: verschillende manieren van denken bestaan naast elkaar en kunnen elkaar juist versterken. Uiteindelijk draait de escape room niet alleen om ontsnappen, maar vooral om even binnen te stappen in de belevingswereld van iemand met ADHD. Hopelijk loop je daarna met iets meer begrip voor een ander brein weer naar buiten. 

ADHD Escape – De Grote Uitzending

De eerste versie van de escape room werd gebouwd in het Donders City Lab in de Latijnse School in Nijmegen. Dankzij een subsidie van de Nationale Wetenschapsagenda en samenwerkingen met onder meer The Great Escape, Impuls & Woortblind en ROC Nijmegen kon het project verder worden geprofessionaliseerd. De initiatiefnemers zoeken nog een vaste locatie, maar willen de installatie ook laten rondreizen langs scholen, bedrijven en festivals. 

Hou de website in de gaten om op de hoogte te blijven van de volgende gelegenheden om de escape room te spelen. 

 

Fotografie: Rob Huttinga

Dit vind je misschien ook leuk...

Deze website gebruikt cookies

Deze website maakt gebruik van cookies (Functioneel, Analytisch, Marketing) die noodzakelijk zijn om de website zo goed mogelijk te laten functioneren. Door op accepteren te klikken, geef je aan hiermee akkoord te gaan.